بررسی آثار حقوقی استفاده از الگوریتم های هوشمند در مشاوره پیش از طلاق

در مجموع مباحث مطرح شده روشن شد که ورود الگوریتم های هوشمند به مشاوره پیش از طلاق نقطه تلاقی سه حوزه بنیادین حقوق، فناوری و روانشناسی را شکل می دهد و همین امر ضرورت تحلیل چندبعدی را برجسته می سازد. از یک سو این فناوری ها با تکیه بر داده محوری توانایی پردازش حجم عظیمی از اطلاعات رفتاری و ارتباطی زوجین را دارند و می توانند الگوهای تعارض، شاخص های هیجانی و احتمال سازش را با سرعت و دقتی فراتر از توان انسانی استخراج کنند. چنین قابلیتی در ظاهر می تواند به ارتقای کیفیت، مشاوره، استانداردسازی ارزیابی ها و کاهش خطای انسانی کمک کند. افزون بر این الگوریتم ها به دلیل وابستگی به داده های آموزشی در معرض سوگیری های پنهان قرار دارند و ممکن است الگوهای تبعیض آمیز را بازتولید کنند؛ امری که می تواند حق برابری، حق کرامت انسانی و حتی حق خودمختاری زوجین را تهدید کند. همچنین ماهیت «جعبه سیاه» بسیاری از مدل های هوش مصنوعی قابلیت توضیح پذیری و نقدپذیری خروجی ها را دشوار می سازد و این مسئله با اصول بنیادین دادرسی عادلانه در تعارض قرار می گیرد. در سطح حقوقی روشن شد که استفاده از الگوریتم ها در مشاوره پیش از طلاق بدون ایجاد چارچوب های دقیق مسئولیت پذیری، شفافیت و حفاظت از داده ها می تواند به منبعی برای اختلاف، بی اعتمادی و حتی نقض حقوق بنیادین تبدیل شود. تعیین مسئولیت در صورت خطای الگوریتم، نحوه استنادپذیری خروجی ها در دادگاه، حدود استفاده از داده های خصوصی و حق اعتراض زوجین به تحلیل های الگوریتمی همگی از مسائل کلیدی هستند که هنوز در نظام حقوقی ایران پاسخ روشنی ندارند. در کنار این چالش ها باید به این نکته نیز توجه کرد که الگوریتم ها هرگز نمی توانند جایگزین مشاور انسانی شوند؛ زیرا فاقد توانایی درک زمینه های فرهنگی، تجربه زیسته و ظرافت های عاطفی روابط انسانی هستند، بنابراین نتیجه کلی این است که فناوری هوش مصنوعی می تواند نقش مهمی در بهبود کیفیت مشاوره و کاهش آسیب های اجتماعی ایفا کند، اما تنها در صورتی که در چارچوبی انسان محور، اخلاق مدار و مبتنی بر تنظیم گری دقیق به کار گرفته شود. این چکیده نشان می دهد که آینده مشاوره پیش از طلاق نه در حذف فناوری بلکه در استفاده هوشمندانه، مسئولانه و متوازن از آن رقم خواهد خورد.

کلیدواژه ها:

الگوریتم های هوشمند ، مشاوره پیش از طلاق ، طلاق