مطالعه تطبیقی اسباب سقوط تعهدات در حقوق ایران و کنوانسیون بیع بین المللی کالا (CISG)

نظام حقوقی حاکم بر سقوط تعهدات نقشی کلیدی در امنیت روابط تجاری و تعیین سرنوشت قراردادها ایفا می کند و تفاوت رویکرد در این حوزه می تواند چالش های جدی در تجارت بین الملل ایجاد نماید. این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی به واکاوی تطبیقی این چالش ها در حقوق ایران و کنوانسیون بیع بین المللی کالا (CISG) پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که حقوق ایران با رویکردی سنتی و ساختارگرا اغلب سقوط تعهدات را هم ردیف با انحلال رابطه حقوقی می داند حال آنکه کنوانسیون با نگاهی عملگرا و اقتصادی بر حفظ قرارداد و تداوم جریان تجارت تاکید دارد. این تفاوت بنیادین در نهادهایی همچون «تسلیم کالای جانشین» و «اصلاح قرارداد» مشهود است؛ جایی که کنوانسیون برخلاف حقوق ایران که بر فسخ یا تبدیل تعهد مسقط تضمینات اصرار دارد راهکارهای ترمیمی را ترجیح می دهد. همچنین در مبحث نقض قرارداد نیز کنوانسیون بر معیار نقض اساسی و لزوم «اخطار عدم انطباق» تمرکز دارد در حالی که حقوق ایران بر سیستم «خیارات» و در شرایط فورس ماژور بر «انفساخ قهری» استوار است. نتیجه آنکه کنوانسیون سیستم سقوط تعهدات را ابزاری برای جبران خسارت و بقای قرارداد قرار داده اما حقوق ایران به سمت تعیین تکلیف قطعی و انحلال رابطه گرایش دارد.

کلیدواژه ها:

سقوط تعهدات ، کنوانسیون بیع بین المللی کالا ، فسخ قرارداد ، تسلیم کالای جانشین ، نقض اساسی