مسئولیت مدنی شرکتها در قبال استقرار سامانه های هوش مصنوعی پرریسک؛ بازخوانی وظایف هیئت مدیره از منظر حاکمیت شرکتی و مدیریت ریسک فناورانه

گسترش روزافزون سامانه های هوش مصنوعی پرریسک در رویه های تجاری خلا نظری و عملی عمیقی را میان نظام حقوق مسئولیت مدنی و قواعد حاکمیت شرکتی نمایان ساخته است. در حالی که گفتمان سنتی حقوق فناوری عمدتا بر «خطای الگوریتمی» و یافتن مبنای تقصیر برای توسعه دهنده متمرکز است، این پژوهش با اتکا بر روش توصیفی-تحلیلی و رویکردی تطبیقی استدلال می کند که کانون ارزیابی حقوقی باید به ارزیابی تصمیمات «نهادی و مسئولیت شرکت» مستقرکننده تغییر یابد. مدعای اصلی مقاله آن است که استقرار هوش مصنوعی صرفا یک اقدام فنی تقلیل پذیر به کدنویسی نیست؛ بلکه یک تصمیم راهبردی در عالی ترین سطوح حاکمیت شرکتی است. بر این اساس گذر از مفهوم تقصیر فردی برنامه نویس به سمت احراز «قصور سازمانی» در پیاده سازی سازوکارهای مدیریت ریسک اجتناب ناپذیر است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نقض وظیفه نظارت توسط هیئت مدیره مبنایی مستقل و مستحکم برای انتساب مسئولیت مدنی به شخص حقوقی فراهم می آورد. این رهیافت علاوه بر تسهیل فرایند جبران خسارت دارای کارکردی تنظیم گرانه جهت ادارسازی پیشینی شرکت ها به استقرار سیستم های کنترل داخلی است. اتخاذ چنین رویکردی به ویژه در کشورهای مصرف کننده فناوری مانند ایران که فاقد دسترسی مستقیم به توسعه دهندگان مبدا هستند، در راستای حمایت از اشخاص ثالث معماری نوینی از مسئولیت مدنی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

حاکمیت شرکتی ، سامانه های هوش مصنوعی پرخطر ، مدیریت یکپارچه ریسک فناوری ، تقصیر سازمانی