کارکرد و حدود اثر بخشی شرط عدم اسقاط حق (Non-Waiver Clause) در قراردادهای بالادستی نفت و گاز؛ مطالعه تطبیقی حقوق ایران و کامنلا با تاکید بر قراردادهای IPC

هر شرط عدم اسقاط حق (Non-Waiver Clause) یکی از مهمترین شروط استاندارد در قراردادهای تجاری بین المللی به ویژه قراردادهای بالادستی نفت و گاز است که با هدف جلوگیری از تفسیر رفتارهای ارفاقی یا عدم اعمال فوری حقوق قراردادی به عنوان اسقاط دائمی آن حقوق درج می شود. با وجود اهمیت عملی این شرط، حدود اعتبار و اثربخشی آن در نظام های حقوقی مختلف همواره محل بحث بوده است؛ زیرا استمرار روابط قراردادی در پروژه های بلندمدت نفتی طرفین را ناگزیر از انعطاف و مدارا در اجرای تعهدات می سازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و رویکرد تطبیقی جایگاه و کارکرد شرط عدم اسقاط حق را در حقوق ایران و نظام کامن لا بررسی کرده و ضمن تحلیل مبانی نظری اسقاط حق، رابطه این شرط را با نهادهایی مانند استاپل، حسن نیت، منع رفتار متناقض و آزادی قراردادی ارزیابی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که شرط عدم اسقاط، هرچند ابزار موثری برای حفظ حقوق قراردادی و افزایش امنیت حقوقی است، اما در هیچ یک از دو نظام حقوقی مصونیت مطلق ایجاد نمی کند و در صورت شکل گیری انتظارات مشروع ناشی از رفتار مستمر دارنده حق یا تحقق شرایط استاپل و قواعد هم عرض آن، امکان محدود شدن آثار شرط وجود دارد. همچنین بررسی الگوی قراردادهای نفتی ایران (IPC) نشان می دهد که پیش بینی این شرط به تنهایی برای مدیریت روابط قراردادی کافی نیست و کارایی آن مستلزم پیش بینی سازوکارهای مکملی همچون شرط عدم تغییر، شرط شفاهی، الزام به اعلام کتبی بازگشت به اجرای دقیق قرارداد و تعیین مرجع صالح برای اعلام اسقاط حق است. بر این اساس مقاله پیشنهادهایی برای تقویت تنظیم قراردادی این شرط در قراردادهای بالادستی نفت و گاز ایران ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

شرط عدم اسقاط حق ، Non-Waiver Clause ، استاپل ، حسن نیت ، قراردادهای بالادستی نفت و گاز ، قراردادهای IPC