بررسی مصادیق حقوق شهروندی در قانون مدنی ایران

حقوق شهروندی مجموعه ای از حقوق و امتیازات قانونی است که با هدف تضمین کرامت انسانی، برابری حقوقی و امنیت روابط اجتماعی افراد در چارچوب نظام حقوقی شناسایی می شود. در نظام حقوقی ایران اگرچه اصطلاح «حقوق شهروندی» به صورت مستقل در قانون مدنی به کار نرفته است اما بسیاری از مقررات این قانون، به ویژه در حوزه حقوق خصوصی، متضمن حمایت از حقوق اساسی شهروندان می باشد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی و تحلیل مصادیق حقوق شهروندی در قانون مدنی ایران می پردازد. در این راسته مقررات مرتبط با احوال شخصیه، نکاح و طلاق، حضانت، نفقه، تابعیت، مالکیت، حقوق مالی و اصل آزادی اراده قراردادی به عنوان مهم ترین جلوه های حقوق شهروندی مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که قانون مدنی ایران هرچند بدون تصریح مفهومی به حقوق شهروندی از طریق قواعد ناظر بر حمایت از شخصیت حقوقی، افراد، نهاد خانواده، مالکیت مشروع و امنیت معاملات نقش موثری در تضمین حقوق شهروندان ایفا می کند. با این حال پراکندگی مقررات و فقدان رویکردی منسجم در تبیین حقوق شهروندی از چالش های اساسی این حوزه در قانون مدنی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

حقوق شهروندی ، قانون مدنی ایران ، حقوق خصوصی ، احوال شخصیه