تحلیل حقوقی کانون اصلاح و تربیت در نظام حقوقی:ایران رویکردی مبتنی بر عدالت کیفری اطفال و حقوق بشر

کانون اصلاح و تربیت به عنوان نهاد محوری در نظام عدالت کیفری اطفال در ایران مسئول اجرای تدابیر حمایتی و تربیتی در قبال نوجوانان بزهکار است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی به بررسی ساختار حقوقی، کارکرد عملی و چالش های پیش روی این نهاد در پرتو اصول بنیادین حقوق کیفری، اطفال، عدالت ترمیمی و الزامات اسناد بین المللی حقوق بشر به ویژه کنوانسیون حقوق کودک می پردازد. چارچوب مقاله بر تبیین مبانی نظری عدالت کیفری اطفال، جایگاه قانونی کانون اصلاح و تربیت، حقوق و تکالیف اطفال در این مراکز و تحلیل انتقادی چالش های اجرایی موجود استوار است. یافته های پژوهش نشان می دهد که علی رغم پیشرفت های تقنینی حاصل از تصویب قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، تداوم رویکرد کیفری، ضعف در اجرای موثر اصل مصلحت طفل و نارسایی های نظارتی مانع تحقق کامل اهداف تربیتی و ترمیمی کانون ها شده است. در این میان تعارض بنیادین میان رویکرد مجازات محور قانون گذار و الزامات رویکرد حمایتی در اسناد بین المللی ضرورت بازنگری اساسی در ماهیت حقوقی و کارکرد عملی کانون های اصلاح و تربیت را آشکار می سازد. بر این اساس تقویت رویکرد عدالت ترمیمی و ارتقای نظارت قضایی و سازمانی بر عملکرد این مراکز پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

کانون اصلاح و تربیت ، عدالت کیفری اطفال ، مصلحت طفل ، عدالت ترمیمی ، حقوق نوجوانان ، نظام حقوقی ایران