رویکرد سازمان ملل متحد در قبال توسل به زور در جنگ روسیه و اوکراین از منظر حقوق بین الملل

با وجود تاسیس سازمان ملل جنگ و درگیری های نظامی نه تنها در دنیا کمرنگ نشده بلکه امروزه شاهد درگیری های متعدد داخلی و نیز بین کشورها در ابعاد بین المللی هستیم. یکی از این جنگ های مهم بین المللی جنگ روسیه و اوکراین بوده که در سال ۲۰۲۲ بر سر معادلات قدرت در منطقه شرق اروپا صورت گرفت. هدف از این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی بررسی جنگ روسیه و اوکراین از منظر حقوق بین الملل است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که حملات نظامی و سایبری روسیه به اوکراین نقض آشکار حقوق بین الملل به خصوص نقض بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد یعنی اصل منع توسل به زور علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی یک دولت است. بر این اساس و مطابق با قواعد حقوق بین الملل روسیه حق تجاوز به خاک اوکراین را نداشته است. اکنون زمان یک نظم حقوقی بین المللی محدودتر و متمرکزتر است که به هست های قوی از هنجارهای حفاظت از حاکمیت اختصاص دارد که حاکمیت سرزمینی را حفظ کند و صلح و همکاری بین المللی را تقویت کند. حمله روسیه به اوکراین ناقض بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد است که ممنوعیت استفاده از زور را در برابر تمامیت ارضی دولتی ممنوع می کند. بررسی توجیهات حقوقی روسیه نشان می دهد که اقدامات خیرخواهانه یا ظاهرا خیرخواهانه ایالات متحده و سایرین که ظاهرا برای پیشبرد اهداف بشر دوستانه و حقوق بشر طراحی شده است، هنجارهای حقوقی بین المللی را تخریب کرده اند. هدف نه ترسیم معادلات اخلاقی و نه توجیه اقدامات هولناک روسیه علیه اوکراین است. نکته این است که قواعد حقوقی بین المللی در مورد تمامیت ارضی در حال تضعیف و تحولی خطرناک است. در پاسخ جامعه بین المللی باید تجاوز روسیه را به عنوان نقض حقوق بین الملل، بدون عبارات مبهم محکوم کند اما همچنین جامعه بین المللی باید یک نسخه روشن و محکم از حقوق بین الملل را که برای ایجاد صلح بین دولتی از طریق حل و فصل اختلافات سرزمینی که برای دنیا به طور فزاینده ای خطرناک است طراحی کند.

کلیدواژه ها:

تجاوز روسیه ، اوکراین ، حقوق بین الملل ، توسل به زور ، اختلافات سرزمینی