حفظ یکپارچگی ایمنی در سیستمهای ابزار دقیق ایمنی (SIS) از طریق انجام تست اثبات (Proof test)

در صنایع حیاتی کشور، از جمله، نفت، گاز و پتروشیمی ایمنی فرآیند فراتر از یک الزام فنی بوده و مستقیما با حفاظت از جان انسان ها، محیط زیست و صیانت از سرمایه های ملی مرتبط است. در این صنایع سیستمهای ابزار دقیق ایمنی (SIS) به طور خاص سیستمهای توقف اضطراری (ESD) به عنوان یک لایه حفاظتی مستقل و فعال نقش حیاتی در کاهش ریسکهای فرآیندی و پیشگیری از بروز پیامدهای فاجعه بار دارد. عملکرد صحیح و ایمن این سیستم ها در شرایط بحرانی تعیین کننده سطح ایمنی کل فرآیند است. در صنایع فرآیندی توابع ابزار دقیق ایمنی (SIF) غالبا در حالت کم تقاضا (Low Demand Mode) عمل می کنند، بدین معنا که احتمال وقوع تقاضا برای عملکرد ایمن یک تابع ابزار دقیق ایمنی به ندرت (کمتر از یک بار در سال) پیش می آید. در چنین شرایطی اجزای توابع ابزار دقیق ایمنی برای مدت زمانی طولانی، غیرفعال هستند که این امر منجر به افزایش احتمال شکل گیری خرابی های پنهان خطرناک (Dangerous Undetected Failures) می گردد. این نوع خرابی ها به دلیل ماهیت پنهان خود با فعالیت های معمول تعمیر و نگهداری قابل شناسایی نیستند و در صورت باقی ماندن در سیستم می توانند هنگام وقوع تقاضا به عدم عملکرد SIF و در نتیجه از دست رفتن لایه حفاظتی و وقوع پیامدهای جدی فرآیندی منجر شود. تست های اثبات (Proof Test) تنها روش سیستماتیک و قابل اعتماد برای کشف و اصلاح خرابی های پنهان است. اجرای صحیح، دوره ای و مستند تست های اثبات شرط اساسی جهت حفظ سطح یکپارچگی ایمنی (Safety Integrity Level) و کنترل روند افزایش متوسط احتمال خرابی در صورت تقاضا (PFDavg) است. این پژوهش با تبیین نقش حیاتی سیستم های ابزار دقیق ایمنی در معماری لایه های حفاظتی و الزامات استانداردهای IEC ۶۱۵۱۱ و ISA TR۸۴.۰۰.۰۳ اهمیت برنامه ریزی و اجرای موثر Proof Test را در تضمین عملکرد ایمن و قابل اعتماد توابع ابزار دقیق ایمنی تحلیل می نماید.

کلیدواژه ها:

Safety Instrumented Function)SIF) ، Independent Protection Layer) IPL ، لامبدا ، Failure ، Demand ، Average Probability of Failure on Demand) PFDavg ، Proof Test Interval ، Reduction Factor) RRF ، Safety Integrity Level) SIL ، Availability