ارائه مدل ترکیبی AHP-VIKOR برای انتخاب بهینه ۲۰۲۰ ®Incoterms در صادرات نفت خام ایران تحت محدودیت های بیمه دریایی حمل و نقل و تحریم

صادرات نفت خام ایران در محیط تحریم همزمان با محدودیت های بیمه دریایی (P&I/H&M)، پیچیدگی های چارترینگ و ریسک های مالی تسویه مواجه است. در چنین شرایطی انتخاب قاعده مناسب از میان CFR, FOB و CIF در ۲۰۲۰ ®Incoterms صرفا یک تصمیم قراردادی نیست بلکه یک تصمیم چند معیاره برای ایجاد توازن میان کنترل عملیاتی، امکان پذیری خدمات بیمه بندری و ریسک پرداخت است. در این پژوهش یک چارچوب تصمیم یار کمی مبتنی بر AHP-VIKOR ارائه می شود. وزن دهی معیارها در سطح پنج خوشه اصلی با AHP گروهی (تجمیع میانگین هندسی قضاوت های ۱۰ خبره و کنترل سازگاری با CR=۰.۰۲۴۴) انجام شد و وزن خوشه مالی و پرداخت برابر ۰.۴۰۷۱ به دست آمد. سپس رتبه بندی گزینه ها با روش سازشی VIKOR صورت گرفت. نتایج پایه CFR را گزینه سازشی برتر نشان داد. در حالت پایه مقدار Q برای گزینه دوم (CIF) برابر ۰.۳۴۴۸ به دست آمد و چون AQ < DQ است، مجموعه راه حل سازشی به صورت FIF گزارش شد. تحلیل سناریویی نشان داد با تشدید ریسک تحریم یا محدودیت بیمه، شرط مزیت قابل قبول برقرار شده و ردمحل به CFR میل می کند. علاوه بر این، Stress Test بیمه محور حدی نشان داد در ترجیحات افراطی بیمه، محور امکان ورود FOB به مجموعه سازشی FOB, CFR وجود دارد. این چارچوب برای تصمیم گیر فروشنده در صادرات نفت خام تحت تحریم ابزاری قابل دفاع و بازتولیدپذیر فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

۲۰۲۰ ®Incoterms ، صادرات نفت خام ، تحریم ، بیمه دریایی P&I ، حمل و نقل دریایی ، تصمیم گیری چند معیاره ، VIKOR ، AHP