ارزیابی تاثیر استقرار نظام بودجه ریزی عملیاتی بر کارایی تخصیص منابع در سازمان های وابسته به شهرداری

بودجه ریزی عملیاتی به عنوان یکی از رویکردهای اصلاح نظام مالی بخش عمومی، با هدف ارتقای کارایی، افزایش شفافیت و تقویت پاسخگویی در تخصیص و مصرف منابع عمومی مطرح شده است. در سازمان های وابسته به شهرداری ها که سهم مهمی در ارائه خدمات شهری، اجرای پروژه های عمرانی و مدیریت دارایی های عمومی دارند، نحوه تخصیص منابع همواره با چالش هایی مانند محدودیت منابع، تعدد ذی نفعان، فشارهای سیاسی-سازمانی، و ضعف نظام های سنجش عملکرد روبه رو بوده است. از این رو، استقرار نظام بودجه ریزی عملیاتی می تواند به مثابه سازوکاری برای پیوند دادن منابع مالی به نتایج قابل سنجش، اولویت بندی هزینه ها بر مبنای ماموریت و اهداف، و ایجاد انضباط مالی در چرخه بودجه عمل کند.این مقاله با رویکردی مروری و کتابخانه ای، ادبیات نظری و شواهد پژوهشی داخلی و خارجی را درباره آثار بودجه ریزی عملیاتی بر کارایی تخصیص منابع در سازمان های وابسته به شهرداری بررسی می کند. در این مرور، کارایی تخصیص منابع نه صرفا به معنای کاهش هزینه ها، بلکه به عنوان بهبود تناسب میان ورودی ها و خروجی ها، افزایش اثربخشی هزینه کرد، و تخصیص منابع به فعالیت ها و برنامه های اولویت دار تعریف می شود. یافته های مرور نشان می دهد که بودجه ریزی عملیاتی در صورت فراهم بودن پیش شرط هایی مانند وجود شاخص های معتبر عملکرد، نظام اطلاعات مدیریت یکپارچه، ظرفیت کارشناسی در تدوین و پایش برنامه ها، و حمایت مدیریتی و نهادی، می تواند به بهبود تصمیم گیری تخصیصی، کاهش هزینه های غیرضروری، و ارتقای پاسخگویی عمومی منجر شود. با این حال، موانعی چون ابهام در تعریف خروجی ها و پیامدها، ضعف داده های عملیاتی، مقاومت سازمانی و نبود سازوکارهای انگیزشی، اثربخشی این نظام را محدود می کند. مقاله با جمع بندی چالش ها و الزامات اجرایی، مسیرهایی برای استقرار موثر بودجه ریزی عملیاتی در نهادهای شهری پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

بودجه ریزی عملیاتی ، کارایی تخصیص منابع ، شهرداری ، بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد ، پاسخگویی مالی