مدیریت پسماند در جوامع شهری: چالش ها و راهکارها

در حال حاضر دفع زباله و پسماند از دغدغه های اصلی جوامع بشری است که با توجه به افزایش جمعیت و گسترش جوامع انسانی هر روز بر شدت و حدت آن افزوده می شود. غلظت و تنوع بسیار بالای پارامترهای آلاینده در پسماند، به ویژه شیرابه تولید شده می تواند عامل تغییرات منفی چشمگیری در محیط زیست و به ویژه منابع آب شود. بر اساس برآوردها و با توجه به روندهای کنونی توسعه شهرنشینی و الگوهای تولید و مصرف، پیش بینی می شود میزان تولید پسماندها در جهان تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۳/۴ میلیارد تن افزایش یابد که این میزان بیش از دو برابر رشد جمعیت طی این دوره است. مدیریت جامع ضایعات در زمره مهمترین و فراگیرترین شیوه دفع اصولی پسماندها قلمداد شده و از سلسله مراتب مدیریت جامع ضایعات جامد تبعیت می کند و شامل کاهش تولید ضایعات، مصرف مجدد ضایعات، بازیافت، تبدیل ضایعات با استفاده از فرایندهای فیزیکی، بیولوژیکی و شیمیایی به محصولات و انرژی (کمپوست و کوره سوزانی)، دفن بهداشتی است و باید این رویکرد مورد توجه قرار گیرد. از مهمترین راهکارهای مدیریت پسماندها می توان به تهیه دستورالعمل و روش های بازیافت و تفکیک ضایعات، ایجاد نظام ودیعه – بازپرداخت، ایجاد بانک اطلاعات مدیریت ضایعات جامد با تاکید بر ضایعات خطرناک (ضایعات صنعتی، بیمارستانی و غیره)، تهیه دستورالعمل ها و متدولوژی بررسی ضایعات، ساماندهی و قانونمند کردن فعالیت بخش غیررسمی بازیافت ضایعات؛ به ویژه در شهرهای بزرگ، شناسایی، ساماندهی و قانونمند کردن بازارهای بالقوه و بالفعل محصولات بازیافتی، ایجاد سیاست های عملی و طرح های تشویقی و مشارکتی برای مدیریت ضایعات جامد اشاره کرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت پسماند ، دفع بهداشتی زباله ، شهرنشینی و مصرف گرایی ، بازیافت ، محیط زیست