ارزیابی اثرات بورس کالا بر رشد تولید و توان صادراتی در اقتصاد مقاومتی

بورس کالا به عنوان یکی از نهادهای مهم مالی در اقتصاد، نقش موثری در تسهیل مبادلات کالا، شفافیت قیمت ها و کاهش ریسک های تجاری ایفا می کند. در چارچوب اقتصاد مقاومتی، که بر کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی، افزایش تولید داخلی و توسعه صادرات غیرنفتی تاکید دارد، بورس کالا می تواند به عنوان ابزاری کارآمد برای تحقق این اهداف عمل کند. این مقاله به بررسی تاثیر بورس کالا بر رشد تولید داخلی و توان صادراتی کشور می پردازد و با مرور تجربیات داخلی و بین المللی، راهکارهایی برای بهبود عملکرد آن در راستای اقتصاد مقاومتی ارائه می دهد. یکی از وظایف مهم اقتصادی-اجتماعی دولت ها انجام تنظیم گری است. ادبیات تنظیم گری بر دخالت دولت در بازار به منظور تنظیم میزان تولید و توزیع یک کالا تمرکز دارد که در پی آن می تواند منجر به تعیین ساختار و قواعد حاکم بر بازار شود. بورس کالا یکی از مهم ترین نهادهای تنظیم گری است که به طور متعارف با فراهم کردن یک نظام داد و ستد مناسب، شفاف و قابل رصد موجب جریان تنظیمات مورد نظر دولت ها بر کالاها می شود. هدف این پژوهش آزمون نتایج تنظیم گری ورود کالاها در بورس کالای ایران است. بدین منظور درصد افزایش قیمت ۱۲ کالایی که در بورس کالا داد و ستد می شوند با ۲۱ کالای خارج از بورس با روش مچینگ ضریب تمایل به همراه تکنیک شعاع و پرگار و انحراف معیار بوت استرپی مقایسه شد. نتایج بدست آمده حاکی از آن است که عرضه ی محصولات در بورس کالا، موجب کاهش رشد قیمت آن ها در مقایسه با کالاهای مشابه خارج از بورس شده است. از این رو استفاده از نهادهای تنظیم گر مانند بورس کالا می تواند موجب افزایش تولید و رفاه جامعه شود. در چند سال اخیر بحث «اقتصاد مقاومتی»، برای مقابله با فشارها و تهدیدهای اقتصادی جبهه استکبار جهانی علیه کشورمان، از سوی مقام معظم رهبری به ادبیات اقتصادی کشور وارد شد. هدف از طرح های موضوع دستیابی به اهداف اقتصادی چشم انداز بیست ساله کشور می باشد، در شرایطی که کشور با انواع فشارها و تحریم ها مواجه است، به گونه ای اقتصاد مستمرا رشد درون زا و با ثبات و پایدار خود را تجربه و دچار رکود نگردد. دستیابی به چنین رشدی مستلزم آن است که اقتصاد مستمرا افزایش نرخ پس انداز، نرخ سرمایه گذاری، هدایت نقدینگی به سمت فعالیت های مولد اقتصادی باشد. در این زمینه، بازارهای مالی نقش مهمی در کمک به بخش واقعی اقتصاد در دستیابی به اهداف خود بر عهده دارند. این مقاله برای ارائه روش هایی موثر برای پیاده سازی سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی، با استفاده از روش توصیفی و تحلیل محتوا به بررسی نقش بورس اوراق بهادار در تحقق سیاست های اقتصاد مقاومتی می پردازد. بر اساس یافته های پژوهش، بورس اوراق بهادار از طریق تامین مالی شرکت های دانش بنیان، واگذاری بنگاه های دولتی در قالب عرضه سهام، حمایت از تولید، عرضه کالاهای استراتژیک در بورس تخصصی کالا و بین المللی شدن خود در تحقق سیاست های کلان اقتصاد مقاومتی نقش بسزایی دارد.

کلیدواژه ها:

اقتصاد مقاومتی ، بورس اوراق بهادار ، بورس های تخصصی کالا ، تامین مالی ، سهام حمایت از تولید ، بورس کالا ، رشد تولید ، صادرات ، اقتصاد مقاومتی ، شفافیت بازار ، صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس (ETF) ، صندوق سرمایه گذاری شاخصی ، صندوق تضمین اصل سرمایه ، دارایی تحت مدیریت (AUM) ، ارزش خالص دارایی NAV