بازخوانی ضوابط و مقررات رایج شهرسازی و معماری ایران

هدف این تحقیق، بازخوانی و تحلیل انتقادی ضوابط و مقررات رایج شهرسازی و معماری ایران با تمرکز بر میزان انطباق آن ها با کیفیت سکونت، زمینه های فرهنگی اجتماعی و نیازهای معاصر شهر ایرانی بود. روش تحقیق از نوع مروری تحلیلی بوده و با بررسی نظام مند مقالات علمی، کتاب ها و اسناد مرتبط در حوزه شهرسازی، معماری مسکن و مقررات کالبدی انجام شد. داده ها از طریق مطالعه هدفمند منابع گردآوری و سپس با بهره گیری از تحلیل محتوای کیفی، کدگذاری و دسته بندی مفاهیم اصلی صورت گرفت. یافته های تحقیق نشان داد که ضوابط رایج عمدتا بر شاخص های کمی و کنترل فیزیکی کالبد تمرکز دارند و ابعاد کیفی، ادراکی و اجتماعی فضا را به صورت محدود مورد توجه قرار می دهند. این رویکرد موجب گسست میان مقررات رسمی و زمینه های بومی، تضعیف هویت فضایی، کاهش انعطاف پذیری الگوهای مسکونی و افت کیفیت منظر شهری شده است. همچنین نتایج حاکی از وجود چالش های اجرایی، ابهام و تفسیرپذیری ضوابط و تبدیل فرایند طراحی به روندی اداری از دیدگاه طراحان بود. در جمع بندی می توان گفت که نظام مقرراتی موجود نیازمند بازنگری بنیادین با رویکرد کیفیت محور، انسان مدار و مشارکت پذیر است. ارتقای کیفیت سکونت و تحقق حق به شهر، مستلزم گذار از ضوابط کنترل محور به مقررات انعطاف پذیر و زمینه گرا است که بتوانند به صورت هم زمان پاسخ گوی الزامات کالبدی و نیازهای اجتماعی شهروندان باشند.

کلیدواژه ها:

ضوابط شهرسازی ، مقررات معماری ، کیفیت سکونت ، هویت فضایی