مدل یابی ساختاری اضطراب اجتماعی براساس طرح واره های ناسازگار اولیه نقش میانجی شرم و طرد همسالان در نوجوانان

پژوهش حاضر با هدف مدل یابی ساختاری اضطراب اجتماعی براساس طرحواره های ناسازگار اولیه با نقش میانجی شرم و طرد همسالان در نوجوانان انجام شد. این مطالعه توصیفی- همبستگی از نوع تحلیل مسیر بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان دختر مقطع متوسطه اول و دوم شهر کرج در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود. نمونه ای به حجم ۲۷۲ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه اضطراب اجتماعی نوجوانان (پاکلک، ۲۰۰۴)، پرسشنامه طرحواره یانگ فرم کوتاه (۱۹۹۴)، پرسشنامه طرد همسالان طهماسیان، ۱۳۸۴ و پرسشنامه احساس شرم (اندرو و همکاران، ۲۰۰۲) بود. پایایی ابزارها با استفاده از آلفای کرونباخ بین ۰/۷۴ تا ۰/۹۳ تایید شد. نتایج مدل یابی ساختاری نشان داد که طرحواره های ناسازگار اولیه علاوه بر اثر مستقیم از طریق طرد همسالان و شرم نیز اثر غیر مستقیم معناداری بر اضطراب اجتماعی دارند. همچنین طرد همسالان و شرم نقش میانجی معناداری در رابطه بین طرحواره های ناسازگار اولیه و اضطراب اجتماعی ایفا کردند (۰/۴۵ =، P < ۰/۰۰۱). می توان نتیجه گرفت که طرحواره های ناسازگار اولیه نقش مهمی در شکل گیری اضطراب اجتماعی نوجوانان دارند و طرد همسالان و شرم به عنوان یک مکانیسم شناختی تاثیر این صفات را تشدید می کند. یافته های پژوهش از نقش طرحواره های ناسازگار اولیه و سازوکارهای مربوط به میانجی طرد همسالان و شرم در تبیین اضطراب اجتماعی نوجوانان حمایت می کند و می تواند در طراحی مداخلات پیشگیرانه و درمانی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اضطراب ، اجتماعی ، شرم ، طرحواره های ناسازگار اولیه ، طرد همسالان