بازطراحی پیاده راه صف در شهر تهران با تاکید بر مولفه های زیبایی شناسی

پیاده راه صف (باغ سپهسالار) با پیشینه ای متعلق به دوره قاجار، امروزه به عنوان یکی از محورهای تجاری مرکز تهران شناخته می شود؛ با این حال، در گذر زمان و در پی تغییرات کارکردی، رشد ساخت وسازهای ناهمگون و کاهش کیفیت های کالبدی و بصری، بخش قابل توجهی از هویت تاریخی و جذابیت فضایی خود را از دست داده است. یکنواختی کاربری ها، فقدان تنوع فضایی، کمبود عناصر منظرین و ضعف در سامان دهی جداره ها و مبلمان شهری، موجب کاهش سرزندگی و حضورپذیری این محور شده است. پژوهش حاضر با هدف بازطراحی پیاده راه صف با تاکید بر مولفه های زیبایی شناسی و ارتقای جذابیت بصری فضا انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی با رویکرد مطالعه موردی است و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۵ نفر از متخصصان و کاربران، و برداشت های میدانی گردآوری شده اند. بر اساس تحلیل یافته ها، معیارهای طراحی در پنج محور اصلی شامل تنوع، انعطاف پذیری، دسترسی و نفوذپذیری، مطلوبیت کارکردی و زیبایی و جذابیت بصری استخراج و وضعیت موجود پیاده راه بر مبنای این شاخص ها ارزیابی شد. نتایج پژوهش نشان می دهد که ضعف در انسجام بصری، کمبود فضای سبز، نورپردازی نامناسب، عدم هماهنگی نماها و فقدان تنوع کاربری های خدماتی و فرهنگی از مهم ترین چالش های محور صف است. بر این اساس، راهبردهای طراحی شامل تقویت هویت تاریخی، سامان دهی جداره ها، بهبود نورپردازی، تنوع بخشی به مبلمان و مصالح، ایجاد قرارگاه های رفتاری، توسعه فضاهای نیمه باز و ارتقای کیفیت منظر شهری پیشنهاد شده است. طرح پیشنهادی با بهره گیری از سکانس بندی فضایی و تاکید بر مقیاس انسانی، در پی افزایش سرزندگی، خوانایی و جذابیت بصری محور و تبدیل آن به فضایی با نقش گردشگری–فرهنگی در کنار عملکرد تجاری است. به طور کلی، این پژوهش چارچوبی کاربردی برای بازطراحی پیاده راه های شهری با تاکید بر مولفه های زیبایی شناختی ارائه می دهد که می تواند در سایر محورهای تاریخی–تجاری شهرهای ایران نیز مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

پیاده راه ، باغ سپهسالار ، زیبایی شناسی شهری ، جذابیت بصری ، منظر شهری ، بازطراحی شهری