بررسی نقش کنترل سیاسی بر نوسانات بازده سهام در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران

نوسانات بازده سهام یکی از مهم ترین شاخص های سنجش ریسک در بازار سرمایه است که می تواند تحت تاثیر عوامل مختلف مالی، نهادی و حاکمیتی قرار گیرد. در این میان، کنترل سیاسی به عنوان یکی از ویژگی های محیط نهادی شرکت ها، از طریق تاثیر بر ساختار مالکیت، تصمیم های مدیریتی و سازوکارهای حاکمیت شرکتی، می تواند بر رفتار بازار سرمایه و میزان ریسک شرکت ها اثرگذار باشد. هدف پژوهش بررسی تاثیر کنترل سیاسی بر نوسانات بازده سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بود. جامعه آماری پژوهش شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بودندکه پس از اعمال محدودیت های پژوهش، تعداد ۱۳۴ شرکت طی دوره زمانی ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳ به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده های پژوهش با استفاده از روش داده های تابلویی و مدل رگرسیون چندمتغیره مبتنی بر اثرات ثابت مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. پیش از برآورد مدل، آزمون های ریشه واحد، همبستگی، چاو، هاسمن، عامل تورم واریانس، بروش–پاگان و دوربین–واتسون به منظور بررسی فروض مدل و انتخاب الگوی مناسب انجام شد.یافته های پژوهش نشان داد که کنترل سیاسی تاثیر معناداری بر نوسانات بازده سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ندارد. همچنین، نتایج بیانگر آن بود که متغیرهای اندازه شرکت، اهرم مالی، جنسیت هیئت مدیره، پاداش مدیران، مدیریت سود، گردش سهام و رشد تولید ناخالص داخلی دارای اثر منفی و معنادار بر نوسانات بازده سهام هستند؛ در مقابل، متغیرهای بازده دارایی ها، نسبت ارزش بازار به ارزش دفتری، جریان های نقدی عملیاتی، استقلال هیئت مدیره، اندازه هیئت مدیره، دوگانگی وظیفه مدیرعامل، تمرکز مالکیت، کنترل داخلی و بازده سهام دارای اثر مثبت و معنادار بر نوسانات بازده سهام بودند. همچنین، متغیرهای رشد فروش، مالی سازی و نوسانات بازده در سطح خطای پنج درصد، اثر معناداری بر متغیر وابسته نشان ندادند.نتایج پژوهش نشان داد که در بازار سرمایه ایران، نوسانات بازده سهام بیش از آنکه تحت تاثیر ارتباطات و نفوذ سیاسی قرار گیرد، از ویژگی های مالی شرکت، سازوکارهای حاکمیت شرکتی و شرایط اقتصاد کلان تاثیر می پذیرد. بنابراین، تقویت سازوکارهای حاکمیت شرکتی، ارتقای کیفیت گزارشگری مالی، بهبود کنترل های داخلی و افزایش شفافیت اطلاعاتی می تواند نقش موثرتری در کاهش ریسک و افزایش ثبات بازار سرمایه ایفا کند. این یافته ها می تواند برای مدیران شرکت ها، سرمایه گذاران، تحلیلگران مالی و نهادهای ناظر بازار سرمایه در ارزیابی ریسک، بهبود فرآیندهای تصمیم گیری و تدوین سیاست های نظارتی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

کنترل سیاسی ، نوسانات بازده سهام ، ریسک شرکت ، حاکمیت شرکتی ، داده های تابلویی ، بورس اوراق بهادار تهران