تحلیل تطبیقی تاثیر ابزارهای نوین تامین مالی بر کارایی بانک ها با تاکید بر مدل DEA: شواهدی برای اصلاح ساختار بانکداری ایران

با توجه به تحولات سریع در عرصه فناوری های مالی و افزایش اهمیت ابزارهای نوین تامین مالی، ضرورت بازنگری در ساختار سنتی بانکداری ایران بیش از پیش احساس می شود. مسئله اصلی این تحقیق، بررسی میزان اثرگذاری ابزارهای نوین تامین مالی بر کارایی بانک ها در بستر تطبیقی و با استفاده از داده های ثانویه از مطالعات بین المللی است. هدف آن است که با استفاده از مدل های کمی، به ویژه تحلیل پوششی داده ها (DEA)، کارایی بانک ها در کشورهای مختلف سنجیده شده و نتایج آن برای شناسایی شکاف عملکردی بانک های ایرانی به کار گرفته شود. روش تحقیق حاضر از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل اسنادی ثانویه است و ابزار اصلی تحلیل، مدل غیرپارامتریک DEA در قالب های CCR، BCC و SBM می باشد. جامعه تحلیل، شامل بانک های بررسی شده در مقالات علمی منتخب از کشورهای نوظهور است و نتایج بر مبنای تطبیق با ساختار بانکداری ایران تفسیر می گردد. نتایج نشان می دهد که میانگین کارایی فنی و مقیاسی بانک های ایرانی به طور معناداری پایین تر از میانگین بانک های کشورهای نوآور است. همچنین، ابزارهای مبتنی بر فناوری دیجیتال (نظیر بانکداری الکترونیک و پرداخت فوری) بیشترین تاثیر را بر بهبود کارایی عملیاتی داشته اند، در حالی که ابزارهای مبتنی بر اوراق بدهی، عمدتا بر کارایی تخصیصی موثر بوده اند. بر این اساس، پیشنهاد می شود بانک مرکزی چهارچوب مقرراتی منعطف تری برای توسعه ابزارهای مالی فناورمحور تدوین کرده و بانک ها نیز رویکرد خود را از عملیات سنتی به سمت بانکداری دیجیتال و پلتفرم محور تغییر دهند.

کلیدواژه ها:

کارایی بانک ها ، ابزارهای تامین مالی نوین ، تحلیل پوششی داده ها (DEA) ، بانکداری دیجیتال ، مقایسه تطبیقی