نقش نظام هزینه یابی در استقرار رویکرد بودجه ریزی عملکردی

در دهه های اخیر، افزایش محدودیت های مالی و رشد انتظارات ذی نفعان نسبت به شفافیت و پاسخگویی، ضرورت اصلاح نظام های بودجه ریزی در بخش عمومی را بیش از پیش برجسته ساخته است. بودجه ریزی عملکردی به عنوان رویکردی نوین، با هدف ارتقای کارایی، اثربخشی و پاسخگویی مالی، جایگزینی برای نظام های سنتی بودجه ریزی محسوب می شود. با این حال، تحقق عملی این رویکرد مستلزم استقرار نظام های پشتیبان اطلاعاتی، به ویژه نظام هزینه یابی کارآمد و قابل اتکاست. هدف این مقاله تبیین نقش نظام هزینه یابی در استقرار بودجه ریزی عملکردی و بررسی قابلیت ها و محدودیت های روش های مختلف هزینه یابی در سازمان ها با تاکید بر شهرداری ها است. پژوهش حاضر از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی بوده است. در این پژوهش، روش های حسابداری بهای تمام شده، اندازه گیری کار، هزینه یابی بر مبنای فعالیت (ABC) و هزینه یابی بر مبنای فعالیت زمان گرا (TDABC) از منظر دقت اطلاعات، قابلیت اجرا و میزان انطباق با الزامات بودجه ریزی عملکردی مورد تحلیل قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که روش های سنتی هزینه یابی به دلیل ضعف در شناسایی دقیق هزینه ها، ناتوانی در انعکاس ظرفیت بلااستفاده و عدم ایجاد ارتباط موثر میان منابع و خروجی ها، پاسخگوی نیازهای بودجه ریزی عملکردی نیستند. در مقابل، به کارگیری تلفیقی از روش های ABC و TDABC، همراه با ظرفیت سنجی و کارسنجی منابع، می تواند چارچوبی مناسب برای محاسبه بهای تمام شده واقعی خدمات، بهبود تصمیم گیری مدیریتی و استقرار اثربخش بودجه ریزی عملکردی در شهرداری ها فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

هزینه ، نظام هزینه یابی ، بودجه ، بودجه ریزی عملکردی