از تفکیک تا یکپارچگی: پیوند برنامه عملیاتی و بودجه در مدیریت شهری

در بسیاری از نظام های مدیریت شهری، فرایند برنامه ریزی و بودجه ریزی سال ها بر پایه تفکیک ساختاری و زمانی انجام شده است؛ به گونه ای که برنامه های عملیاتی در سطحی آرمانی و مستقل از محدودیت های مالی تدوین شده و بودجه با فاصله ای معنادار و اغلب بر اساس منابع قابل دسترس تنظیم می شود. این شکاف موجب شده است که اسناد برنامه ای کارکرد واقعی خود را از دست بدهند و بودجه به سند غالب تصمیم گیری تبدیل شود، در حالی که اهداف برنامه ای کمتر امکان تحقق پیدا می کنند. مقاله حاضر با اتکا به رویکرد تحلیلی–نظری، به واکاوی مفهوم یکپارچگی میان برنامه عملیاتی و بودجه می پردازد و نشان می دهد که گذار از مدل تفکیکی سنتی به مدل یکپارچه، نه تنها ضرورتی مدیریتی است بلکه یک الزام حکمرانی در محیط پیچیده و منابع محدود شهری محسوب می شود. بررسی ادبیات نظری و تجارب بین المللی بیانگر آن است که در مدل یکپارچه، برنامه عملیاتی و بودجه دو فرایند مستقل و سری زمانی مجزا نیستند، بلکه به صورت همزمان، تعاملی و با تغذیه متقابل تدوین می شوند. در این الگو، برنامه عملیاتی بدون برآورد دقیق منابع قابل تحقق نیست و بودجه بدون پشتوانه برنامه ای، فاقد جهت گیری راهبردی خواهد بود. همچنین سعی شده با تدوین چارچوبی نحوه گذار مدیریت شهری از مدل های پراکنده و ناهماهنگ را به سمت ساختارهای یکپارچه، هماهنگ و مبتنی بر اولویت های توسعه ای سوق دهد. یافته های تحقیق نشان می دهد که پیوند این دو سند موجب افزایش قابلیت اجرا، شفافیت انتخاب های شهری، مدیریت ریسک مالی و امکان سنجش پذیری عملکرد می شود.

کلیدواژه ها:

برنامه عملیاتی ، بودجه ، مدیریت شهری ، برنامه و بودجه