نقش سرمایه اجتماعی در تاب آوری سازمانی شرکت های نوآور: یک مرور نظام مند

در دهه های اخیر، افزایش پیچیدگی محیط کسب وکار، تحولات سریع فناوری، بحران های اقتصادی، همه گیری بیماری ها، تغییرات اقلیمی و رقابت فزاینده، ضرورت توسعه قابلیت های سازمانی برای مواجهه با عدم قطعیت های محیطی را بیش از گذشته آشکار ساخته است. در این میان، تاب آوری سازمانی به عنوان یکی از مهم ترین قابلیت های راهبردی، توانایی سازمان را در پیش بینی، مقابله، سازگاری و بازیابی از بحران ها افزایش می دهد. از سوی دیگر، سرمایه اجتماعی به عنوان یکی از منابع نامشهود سازمان، از طریق توسعه شبکه های ارتباطی، اعتماد متقابل، هنجارهای مشترک و تسهیل جریان دانش، می تواند زمینه ارتقای تاب آوری سازمانی را فراهم آورد. با وجود رشد چشمگیر مطالعات مرتبط با این دو مفهوم، یافته های پژوهشی درخصوص نحوه اثرگذاری سرمایه اجتماعی بر تاب آوری سازمانی در شرکت های نوآور همچنان پراکنده بوده و نیازمند یکپارچه سازی است. هدف پژوهش حاضر، مرور و تحلیل نظام مند مطالعات انجام شده درباره نقش سرمایه اجتماعی در تاب آوری سازمانی در شرکت های نوآور است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، مرور نظام مند کیفی ادبیات است. به منظور گردآوری داده ها، مقالات منتشرشده در پایگاه های علمی معتبر طی سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ مورد جستجو، غربالگری و تحلیل قرار گرفتند. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، مطالعات منتخب از طریق تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. نتایج مرور نظام مند نشان داد که سرمایه اجتماعی از طریق سه بعد ساختاری، رابطه ای و شناختی، نقش مهمی در تقویت تاب آوری سازمانی ایفا می کند. توسعه اعتماد سازمانی، گسترش شبکه های همکاری، تسهیل اشتراک دانش، تقویت یادگیری سازمانی و افزایش هماهنگی میان اعضای سازمان، مهم ترین سازوکارهایی هستند که از طریق آن ها سرمایه اجتماعی موجب افزایش توان سازمان در مقابله با بحران ها، سازگاری با تغییرات محیطی و حفظ عملکرد پایدار می شود. یافته ها همچنین نشان می دهد شرکت های نوآوری که سرمایه اجتماعی قوی تری گزارش کرده اند، در مطالعات پیشین با ظرفیت بیشتری برای توسعه نوآوری، افزایش انعطاف پذیری و ایجاد مزیت رقابتی پایدار همراه بوده اند.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، تاب آوری سازمانی ، شرکت های نوآور