برهم کنش محدودیت اعتباری و شوک های ارزی در توقف تولید بنگاه های صنعتی: از رفتار بنگاه تا ثبات صنعتی و رشد کلان

پایداری تولید صنعتی یکی از ارکان اساسی رشد اقتصادی و ثبات کلان به شمار می رود و اختلال در فعالیت بنگاه های صنعتی می تواند پیامدهای گسترده ای برای اشتغال، سرمایه گذاری و عرضه کالا در اقتصاد داشته باشد. در اقتصادهایی که نظام تامین مالی آن ها به شدت بانک محور است و بخش قابل توجهی از نهاده های تولید از طریق واردات تامین می شود، نوسانات نرخ ارز می تواند فشار قابل توجهی بر هزینه های تولید و نیاز مالی بنگاه ها وارد کند. در چنین شرایطی، دسترسی بنگاه ها به منابع اعتباری و سرمایه در گردش به عاملی تعیین کننده در تداوم فعالیت تولیدی تبدیل می شود. هدف این پژوهش بررسی چگونگی برهم کنش محدودیت اعتباری و شوک های ارزی در شکل گیری توقف تولید بنگاه های صنعتی و تحلیل پیامدهای آن برای ثبات صنعتی و رشد اقتصادی است. در این مطالعه با استفاده از چارچوب تحلیلی اقتصاد صنعتی و مالی و بهره گیری از داده های بنگاهی بخش صنعت، رابطه میان محدودیت های اعتباری، نوسانات نرخ ارز و تغییرات سطح تولید بنگاه ها مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور از الگوی اقتصادسنجی مبتنی بر داده های ترکیبی استفاده شده تا اثرات متقابل این دو عامل بر عملکرد تولیدی بنگاه ها شناسایی شود. نتایج نشان می دهد که اثر هم زمان محدودیت اعتباری و شوک ارزی به مراتب قوی تر از اثرات مستقل هر یک از این عوامل است و در بسیاری از موارد، افزایش هزینه نهاده های وارداتی از طریق تشدید کسری سرمایه در گردش به کاهش ظرفیت تولید و در نهایت توقف خطوط تولید منجر می شود. یافته ها همچنین نشان می دهد بنگاه هایی که با محدودیت اعتباری شدیدتری مواجه اند یا وابستگی بیشتری به نهاده های وارداتی دارند، در برابر جهش های ارزی آسیب پذیری بیشتری داشته و افت تولید و سرمایه گذاری در آن ها شدیدتر است. علاوه بر این، توقف یا اختلال در تولید آثار ماندگاری بر بهره وری و ساختار سرمایه بنگاه ها برجای می گذارد و می تواند به کاهش توان رقابتی آن ها در بلندمدت منجر شود. نتایج این پژوهش نشان می دهد که سرمایه در گردش نقش یک ضربه گیر عملیاتی را برای بنگاه های صنعتی ایفا می کند و سطح دسترسی به منابع مالی کوتاه مدت تعیین کننده میزان تاب آوری بنگاه ها در برابر شوک های ارزی است. بر همین اساس، مطالعه حاضر پیشنهاد می کند برای کاهش احتمال توقف تولید و تقویت پایداری صنعتی، اصلاح سازوکار تخصیص اعتبار بانکی، توسعه ابزارهای تامین مالی غیربانکی، طراحی ابزارهای پوشش ریسک ارزی و گسترش قراردادهای بلندمدت تامین نهاده های تولید به عنوان اجزای یک بسته سیاستی منسجم در دستور کار قرار گیرد. اجرای چنین سیاست هایی می تواند با تقویت توان مالی بنگاه ها، انتقال شوک های ارزی به بخش واقعی اقتصاد را تعدیل کرده و به حفظ ثبات تولید صنعتی و رشد پایدار اقتصادی کمک کند.

کلیدواژه ها:

محدودیت اعتباری ، شوک ارزی ، توقف تولید ، سرمایه در گردش ، پایداری صنعتی ، ثبات کلان