عدالت؛ مبنایی برای حکمرانی

پس از مجادله طولانی بر ضرورت وجود قدرت واحد تصمیم گیری در مفهوم عام، سرانجام بخش قابل توجهی از سرنوشت افراد به دولت ها سپرده شد. دولت ها عمدتا در سه حوزه مشخص اعمال حاکمیت می کنند. با این حال قدرت به عنوان جوهره دولت ها میل به توسعه دارد. تجارب تلخ تمامیت خواهی این شر ناگزیر قیودی را توجیه می کند که بر این توسعه طلبی ها لگام می زند. یکی از این قیود، ارزش مبهمی است به نام عدالت که امروزه از آن به عنوان معیاری برای نظارت بر اعمال حاکم یاد می شود. هدف این پژوهش بررسی نقش عدالت در ارزش گذاری حقوقی حاکمیت و مبانی تحقق حکمرانی عادلانه با تاکید بر حاکمیت جمهوری اسلامی ایران است. نوع تحقیق توصیفی–تحلیلی و روش آن کتابخانه ای است که با مطالعه اسناد و منابع مرتبط انجام شده است. یافته های پژوهش نشان داد که نظام حقوقی ایران، در احترام به قاعده عدالت، در حوزه های تقنین، اجرا و قضا از نقاط قوت متعددی برخوردار است. این وضعیت به دلیل رویکرد عدالت محور نظام انقلابی ایران و بویژه رویکرد قانون اساسی به عدالت است. هر چند در عمل، در قانون گذاری، در اجرای قوانین و اعمال برخی صلاحیت های اختیاری مقامات اداری، در شیوه مواجهه دستگاه قضایی با مقوله عدالت ترمیمی، در تفسیر قضایی محاکم و در بهره گیری از ظرفیت های نظارتی، نقاط ضعف و خلاهایی مشاهده می گردد که هر کدام می تواند مانعی برای تحقق عدالت به شمار آید.

کلیدواژه ها:

عدالت ، انصاف ، اعمال حاکمیت ، نظارت