بررسی اثرگذاری شاخص فقدان خشونت، کنترل فساد و آزاد سازی تجاری بر توسعه اقتصادی با تاکید بر شاخص توریسم

پژوهش حاضر به بررسی و تبیین اثرگذاری متغیرهای کلان اقتصادی و شاخص های نهادی شامل ثبات سیاسی و فقدان خشونت، کنترل فساد (با معیار کیفیت مقررات) و آزادسازی تجاری بر توسعه اقتصادی با تاکید ویژه بر نقش محوری شاخص گردشگری می پردازد. بدین منظور، با استفاده از رویکرد اقتصادسنجی داده های تابلویی پویا و به کارگیری روش هم انباشتگی پیشرفته پنل ARDL با برآوردگر میانگین گروهی تلفیقی (PMG)، الگوی تحقیق برای منتخبی از ۱۷ کشور در حال توسعه (شامل ایران، مالزی، آذربایجان، مصر، اردن، کویت، قرقیزستان، مراکش، تونس، لبنان، عمان، قطر، تاجیکستان، اندونزی، عراق، عربستان و ترکیه) طی دوره زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ مورد آزمون تجربی قرار گرفته است. داده های مورد نیاز این مطالعه از پایگاه شاخص های توسعه جهانی بانک جهانی (WDI) و پایگاه شاخص Polity IV دانشگاه مریلند گردآوری شده است. پیش از تخمین الگو، پایایی متغیرها با استفاده از آزمون ریشه واحد ایم، پسران و شین (IPS) ارزیابی گردید که نتایج آن نشان دهنده انباشتگی مختلط متغیرها در سطوح I(۰) و I(۱) بود و ضرورت استفاده از روش ARDL تابلویی را تایید نمود. همچنین، نتایج آزمون هم انباشتگی پانلی پدرونی (شامل آماره های درون گروهی و بین گروهی فیلیپس-پرون و دیکی-فولر تعمیم یافته) وجود رابطه تعادلی بلندمدت پایدار میان متغیرهای تحقیق را به اثبات رساند و آزمون عامل تورم واریانس (VIF) نیز عدم وجود هم خطی شدید میان متغیرهای مستقل را تایید کرد. یافته های حاصل از تخمین بخش بلندمدت مدل حاکی از آن است که متغیرهای ورود توریسم، ثبات سیاسی و فقدان خشونت، اشتغال نیروی کار با تحصیلات عالی، آزادسازی تجاری و سرمایه گذاری مستقیم خارجی (FDI) اثر مثبت و معنی داری بر توسعه اقتصادی (GDP) کشورهای در حال توسعه مورد مطالعه دارند؛ در این میان، هرچند ضریب کیفیت مقررات (به عنوان شاخصی از کنترل فساد) مثبت برآورد شد، اما از نظر آماری معنی دار نبود. در بخش کوتاه مدت، متغیرها تاثیر آنی و معنی داری بر توسعه اقتصادی نشان ندادند، اما ضریب تصحیح خطا (ECM) برابر با -۰.۹۴ و از نظر آماری بسیار معنی دار برآورد گردید که نشان دهنده سرعت تعدیل بسیار بالا و بازگشت سریع سیستم به سمت تعادل بلندمدت پس از بروز شوک های کوتاه مدت است. با توجه به یافته های تحقیق، صنعت گردشگری به دلیل ظرفیت های گسترده در ارزآوری، ترغیب سرمایه گذاری در زیرساخت ها، ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم و بهبود شاخص های امنیت، به عنوان محرکی کلیدی جهت دستیابی به توسعه اقتصادی پایدار در کشورهای در حال توسعه قلمداد می شود که سیاست گذاری در راستای تقویت ثبات سیاسی، کاهش موانع تجاری و توسعه منابع انسانی می تواند اثربخشی آن را دوچندان سازد.

کلیدواژه ها:

توسعه اقتصادی ، توریسم ، ثبات سیاسی و فقدان خشونت ، اشتغال ، سرمایه گذاری مستقیم خارجی