طراحی مدل بلوغ پذیرش و پیاده سازی هوش مصنوعی در سازمان های ایرانی رویکردی مبتنی بر تفکر سیستمی انتقادی و پژوهش کنشی

تحول دیجیتال و گسترش کاربردهای هوش مصنوعی در سال های اخیر، سازمان ها را با فرصت ها و چالش های جدیدی در حوزه تصمیم گیری، بهره وری، نوآوری و مزیت رقابتی مواجه کرده است. با وجود افزایش سرمایه گذاری در فناوری های هوش مصنوعی، بسیاری از سازمان های ایرانی هنوز از چارچوبی نظام مند برای ارزیابی میزان آمادگی، پذیرش، استقرار و توسعه این فناوری برخوردار نیستند و نبود یک مدل بومی بلوغ، فرآیند برنامه ریزی و پیاده سازی موفق را با محدودیت مواجه ساخته است. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل بلوغ پذیرش و پیاده سازی هوش مصنوعی در سازمان های ایرانی، با بهره گیری از تفکر سیستمی انتقادی و پژوهش کنشی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی است. فرایند پژوهش بر پایه مرور نظام مند ادبیات، تحلیل مطالعات مرتبط با بلوغ هوش مصنوعی، پذیرش فناوری، حکمرانی هوش مصنوعی و تفکر سیستمی انتقادی، استخراج ابعاد و مولفه های کلیدی و تلفیق آن ها در قالب یک مدل مفهومی انجام می شود. سپس، مدل پیشنهادی در چارچوب چرخه های پژوهش کنشی و با بهره گیری از دیدگاه خبرگان حوزه مدیریت، فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی مورد بازبینی و تکمیل قرار خواهد گرفت. مدل پیشنهادی، بلوغ سازمان را در پنج سطح شامل آمادگی اولیه، پذیرش، استقرار، یکپارچه سازی و بهبود مستمر ارزیابی می کند و ابعادی نظیر رهبری، فرهنگ سازمانی، زیرساخت داده، فناوری، منابع انسانی، فرآیندها، حکمرانی، اخلاق هوش مصنوعی، مدیریت تغییر و یادگیری سازمانی را در بر می گیرد. بهره گیری از تفکر سیستمی انتقادی امکان تحلیل روابط متقابل میان این ابعاد، شناسایی موانع ساختاری و ارائه راهکارهای جامع برای استقرار موفق هوش مصنوعی را فراهم می سازد. انتظار می رود مدل بتواند به عنوان چارچوبی بومی برای ارزیابی وضعیت موجود، برنامه ریزی مسیر بلوغ و هدایت تحول دیجیتال در سازمان ها مورد استفاده مدیران، سیاست گذاران و پژوهشگران قرار گیرد و زمینه توسعه پژوهش های آینده را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مدل بلوغ ، پیاده سازی هوش مصنوعی ، تفکر سیستمی انتقادی ، پژوهش کنشی ، حکمرانی هوش مصنوعی