مروری نظام مند بر نقش قلدری در محیط کار در شکل گیری انحراف سازمانی با تاکید بر تعهد سازمانی، عدالت سازمانی و رفتارهای مخرب کارکنان

قلدری در محیط کار به عنوان شکلی از بدرفتاری مکرر و نامتوازن، فراتر از تعارضات روزمره بوده و می تواند با تضعیف امنیت روانی، کاهش اعتماد و فرسایش سرمایه اجتماعی، بستر بروز پیامدهای منفی در سطح فردی و سازمانی را فراهم کند. با وجود گسترش مطالعات درباره قلدری، هنوز نیاز به یک جمع بندی نظام مند از سازوکارهایی وجود دارد که از طریق آن ها قلدری به انحراف سازمانی و رفتارهای مخرب کارکنان منتهی می شود؛ به ویژه در پیوند با عدالت سازمانی و تعهد سازمانی به عنوان دو سازه کلیدی در مدیریت منابع انسانی. هدف این مقاله مروری نظام مند، تبیین نقش قلدری در محیط کار در شکل گیری انحراف سازمانی با تاکید بر مسیرهای میانجی و توضیحی عدالت سازمانی، تعهد سازمانی و الگوهای رفتار مخرب کارکنان است. روش شناسی پژوهش بر مبنای رویکرد مرور نظام مند طراحی شد؛ بدین ترتیب با تعریف راهبرد جست وجو، کلیدواژه های فارسی و انگلیسی، و معیارهای ورود و خروج، مطالعات مرتبط از پایگاه ها و منابع معتبر داخلی و خارجی گردآوری و سپس غربال گری، ارزیابی و تحلیل محتوایی شدند. یافته های مرور نشان داد قلدری در محیط کار به طور مستقیم و غیرمستقیم با افزایش انحراف سازمانی ارتباط دارد و این اثر عمدتا از طریق تضعیف ادراک عدالت (توزیعی، رویه ای و تعاملی) و کاهش تعهد سازمانی (عاطفی، هنجاری و مستمر) تشدید می شود. همچنین، سازوکارهای میانی نظیر سکوت سازمانی، نقض قرارداد روان شناختی، فرسودگی شغلی و کاهش حمایت ادراک شده، مسیر گذار از تجربه قلدری به رفتارهای مخرب (مانند اهمال کاری، رفتارهای مقابله ای، پرخاشگری پنهان و تخریب روابط کاری) را توضیح می دهند. نتیجه گیری پژوهش بر ضرورت گذار از مداخلات صرفا فردمحور به رویکردهای ساختاری و مدیریتی تاکید دارد؛ از جمله تقویت سیاست های ضدقلدری، نهادینه سازی عدالت سازمانی، ارتقای کیفیت رهبری و سازوکارهای گزارش دهی امن، و سرمایه گذاری بر برنامه های افزایش تعهد و حمایت سازمانی. در مجموع، مدیریت قلدری نه تنها یک اقدام رفاهی، بلکه راهبردی برای پیشگیری از انحراف سازمانی و حفظ سلامت و کارایی سازمان است.

کلیدواژه ها:

قلدری در محیط کار ، انحراف سازمانی ، عدالت سازمانی ، تعهد سازمانی ، رفتارهای مخرب کارکنان