توسعه چارچوب یکپارچه تصمیم گیری چندمعیاره فازی برای ارزیابی تاب آوری زنجیره های تامین چرخشی داروسازی تحت عدم قطعیت شناختی

زنجیره تامین داروسازی به دلیل حساسیت بالای محصولات، وابستگی به تامین جهانی، الزامات سخت گیرانه نظارتی و اهمیت مستقیم در سلامت عمومی، یکی از پیچیده ترین و آسیب پذیرترین زنجیره های تامین محسوب می شود. در سال های اخیر، افزایش اختلالات ناشی از بحران های جهانی، نوسانات اقتصادی، تحریم ها و محدودیت های تامین، ضرورت توجه همزمان به تاب آوری و اقتصاد چرخشی را در این صنعت بیش از پیش آشکار ساخته است. با وجود اهمیت این دو رویکرد، هنوز چارچوب جامعی برای ارزیابی همزمان تاب آوری و چرخشی بودن زنجیره تامین داروسازی، به ویژه در شرایط عدم قطعیت شناختی، ارائه نشده است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر ارائه یک چارچوب یکپارچه برای ارزیابی و رتبه بندی تاب آوری زنجیره تامین چرخشی در صنعت داروسازی با استفاده از رویکرد تصمیم گیری چندمعیاره فازی است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی و آمیخته است. داده های پژوهش از طریق مرور نظام مند ادبیات، مصاحبه با خبرگان صنعت داروسازی و پرسشنامه های فازی گردآوری شد. جامعه آماری شامل خبرگان حوزه تولید، توزیع و مدیریت زنجیره تامین دارویی بود که به صورت هدفمند انتخاب شدند. در مرحله نخست، معیارها و زیرمعیارهای مرتبط با تاب آوری و اقتصاد چرخشی با استفاده از دلفی فازی غربالگری شدند. سپس روابط علی میان معیارها با روش Fuzzy DEMATEL تحلیل و وزن معیارها از طریق Fuzzy AHP محاسبه شد. در نهایت، سناریوهای مختلف زنجیره تامین داروسازی با استفاده از روش Fuzzy VIKOR رتبه بندی شدند. نتایج پژوهش نشان داد که معیارهای «چابکی»، «قابلیت مشاهده» و «آمادگی» مهم ترین عوامل علی و اثرگذار در تاب آوری زنجیره تامین چرخشی هستند. همچنین معیار «چابکی» بالاترین وزن نهایی را در میان معیارهای پژوهش به خود اختصاص داد. یافته های رتبه بندی سناریوها نیز نشان داد که سناریوی «دیجیتال سازی زنجیره تامین و افزایش قابلیت مشاهده» بهترین عملکرد را از منظر تاب آوری چرخشی داشته است. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که توسعه زیرساخت های اطلاعاتی، افزایش شفافیت زنجیره تامین، تقویت تامین کنندگان داخلی و بهره گیری از رویکردهای چرخشی می تواند نقش موثری در کاهش آسیب پذیری زنجیره تامین داروسازی و افزایش پایداری آن ایفا کند.

کلیدواژه ها:

زنجیره تامین داروسازی ، تاب آوری ، اقتصاد چرخشی ، Fuzzy MCDM