فرهنگ گزارش دهی بدون ترس؛ رویکردی نوین در مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی

حوادث شغلی و آسیب های مرتبط با کار، به ویژه در صنایع با ریسک بالا، چالشی جهانی هستند که علاوه بر پیامدهای انسانی، هزینه های اقتصادی قابل توجهی نیز ایجاد می کنند. با وجود اهمیت گزارش دهی دقیق و به موقع حوادث و شبه حادثه ها، پدیده کم گزارش دهی در بسیاری از سازمان ها شایع است و ناشی از ترس از تنبیه، فرهنگ سرزنش، بی اعتمادی به مدیریت و ضعف سیستم های گزارش دهی است. در پاسخ به این چالش، مفهوم فرهنگ گزارش دهی بدون ترس(Fearless Reporting Culture) و فرهنگ عادلانه (Just Culture) معرفی شده اند که با ایجاد امنیت روانی برای کارکنان و تفکیک خطای انسانی از رفتار پرخطر و تخلف عمدی، گزارش دهی داوطلبانه و سازنده را تشویق می کنند. این رویکردها، علاوه بر افزایش گزارش شبه حادثه ها و شناسایی ریسک های بالقوه، موجب بهبود یادگیری سازمانی، تصمیم گیری مبتنی بر داده و حرکت از رویکرد واکنشی به پیشگیرانه در مدیریت ایمنی می شوند. عوامل کلیدی موفقیت شامل تعهد و الگوی رفتاری رهبران، حمایت مدیریتی فعال، بازخورد مستمر به گزارش دهندگان، آموزش کارکنان و استفاده از فناوری های دیجیتال برای گزارش دهی محرمانه و ناشناس است. تجربه های جهانی، از جمله سیستم های گزارش دهی هوانوردی و صنایع نفت و گاز، نشان می دهند که استقرار چنین فرهنگ هایی باعث افزایش مشارکت کارکنان، ارتقای ایمنی و کاهش تکرار حوادث می شود. با توجه به اهمیت روزافزون ایمنی و بهداشت شغلی و نقش فرهنگ سازمانی در کاهش کم گزارش دهی، این مقاله به بررسی مفاهیم، مدل های نظری، الزامات سازمانی و راهکارهای پیاده سازی فرهنگ گزارش دهی بدون ترس می پردازد و چارچوبی علمی و کاربردی برای مدیران و پژوهشگران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ ایمنی ، فرهنگ عادلانه ، فرهنگ گزارش دهی بدون ترس ، مدیریت تحول آفرین در ایمنی