مسئولیت مدنی دولت در قبال خسارات ناشی از جنگ دوازده روزه تحلیل مبانی حقوقی و شیوه های جبران

هدف این پژوهش با هدف تبیین مبانی و حدود مسئولیت مدنی دولت در قبال خسارات ناشی از جنگ دوازده روزه و ارائه الگوی کارآمد برای جبران خسارت انجام شده است. تمرکز اصلی بر تفکیک میان مسئولیت مبتنی بر تقصیر در فرض فعل ترک فعل زیان بار و قصور در مدیریت بحران و جبران مبتنی بر حمایت عمومی و تضامن اجتماعی در فرض دشواری انتساب مستقیم قرار دارد. روش تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد کتابخانه ای انجام شده است. در این چارچوب مفاهیم مسئولیت مدنی دولت ارکان مسئولیت (فعل یا ترک فعل زیان بار، ورود ضرر، رابطه سببیت و قابلیت انتساب)، استثنائات اعمال حاکمیتی، قوه قاهره، وضعیت اضطراری و تقصیر زیان دیده و همچنین انواع خسارات جنگی جانی، مالی، معنوی، توقف کسب وکار و خسارات زیرساختی تحلیل و در نهایت، سازوکارهای جبران خسارت و مراجع رسیدگی ارزیابی شده است. نتایج یافته ها نشان می دهد مسئولیت دولت در خسارات جنگی ماهیتی ترکیبی دارد و اتکای صرف به قواعد کلاسیک مسئولیت مدنی به ویژه در اثبات رابطه سببیت و انتساب پاسخگوی نیازهای پساجنگ نیست. از یک سو در موارد قصور قابل احراز نهادهای عمومی در پیشگیری، هشدار، امدادرسانی، حفاظت از زیرساخت ها یا مدیریت بحران امکان طرح مسئولیت مدنی دولت تقویت می شود؛ از سوی دیگر، حتی در نبود تقصیر یا در شرایط حاکمیتی و اضطراری ضرورت حمایت موثر از زیان دیدگان اقتضا می کند سازوکارهای جبران سریع و منسجم مبتنی بر عدالت توزیعی طراحی گردد. بنابراین گذار از رویکرد واکنشی و پراکنده به سمت نظامی نهادمند شامل قانون جامع جبران خسارات جنگی، ایجاد صندوق ملی جبران خسارت، استانداردسازی فرایند ارزیابی و پرداخت، تخصصی سازی مراجع رسیدگی، و توسعه پوشش های بیمه ای با نقش حمایتی و تنظیم گر (دولت) به عنوان راهکارهای کلیدی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی دولت ، خسارات جنگی ، جنگ دوازده روزه ، صندوق جبران خسارت ، بیمه جنگ