واکاوی فقهی حقوقی استخراج و نقل و انتقال ارزهای دیجیتال در نظام حقوقی ایران

پیدایش ارزهای دیجیتال مبتنی بر فناوری بلاک چین ساختارهای سنتی حقوق و فقه را به چالش کشیده است. مسئله اصلی این پژوهش، فقدان چارچوب منسجم در خصوص استخراج (ماینینگ) و نقل و انتقال رمزارزها در نظام حقوقی ایران است. این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای به دنبال تبیین مبانی فقهی و قواعد حقوقی حاکم بر این پدیده نوظهور است. یافته ها نشان می دهد که از منظر فقهی ارزهای دیجیتال به دلیل دارا بودن ارزش مبادله ای، مقبولیت عرفی و کمیابی نسبی، واجد مالیت عرفی بوده و مشمول قاعده احترام مال هستند. قواعد لاضرر، نفی سبیل و غرر نیز مانع ذاتی مشروعیت معاملات رمزارزی نیستند. عملیات استخراج ذیل عقد جعاله قابل توجیه فقهی است. از منظر حقوقی ارزهای دیجیتال در زمره «اموال منقول غیرمادی و مثلی» طبقه بندی می شوند. با این حال چالش های مهمی نظیر تعیین دادگاه صالح، قانون حاکم و اثبات مالکیت وجود دارد. نتیجه نهایی آن که رویکرد ممنوعیت مطلق کارآمد نبوده و ساماندهی این فناوری مستلزم تدوین قانون جامع و ایجاد نهاد ناظر تخصصی است.

کلیدواژه ها:

ارز دیجیتال ، رمزارز ، فقه اسلامی ، حقوق ایران ، بلاک چین