تحلیل مروری و انتقادی تاثیر هوش مصنوعی مولد بر سلامت روان و هویت روان شناختی انسان؛ بازاندیشی در مرزهای تعامل انسان و فناوری در عصر دیجیتال

در دهه اخیر، توسعه هوش مصنوعی مولد به یکی از مهمترین تحولات فناوری در جهان تبدیل شده است. این فناوری با ورود به حوزه های آموزش، سلامت، ارتباطات و تصمیم گیری انسانی نه تنها ساختارهای اجتماعی و اقتصادی را دگرگون ساخته بلکه ابعاد روانشناختی زندگی انسان را نیز تحت تاثیر قرار داده است. هدف پژوهش حاضر تحلیل و تبیین پیامدهای روانشناختی هوش مصنوعی مولد بر سلامت روان، هویت فردی و روابط اجتماعی انسان است. روش پژوهش از نوع مروری - تحلیلی بوده و مبتنی بر بررسی انتقادی مطالعات منتشر شده در پایگاه های علمی معتبر طی سال های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ است. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی از یک سو با افزایش دسترسی به خدمات سلامت روان، ارتقای خودآگاهی، توسعه یادگیری شخصی سازی شده و کاهش برخی موانع درمانی فرصت های ارزشمندی را فراهم کرده است و از سوی دیگر می تواند زمینه ساز وابستگی، شناختی، انزوای اجتماعی، اضطراب فناورانه، فرسایش تفکر انتقادی و بحران هویت شود. تحلیل مطالعات نشان می دهد که پیامدهای این فناوری تحت تاثیر متغیرهایی نظیر سواد دیجیتال، ویژگی های شخصیتی، حمایت اجتماعی و سطح تحصیلات قرار دارد. در پایان مدلی مفهومی برای تبیین تاثیر دوگانه هوش مصنوعی بر سلامت روان ارائه شده و راهکارهایی برای سیاست گذاری، آموزش و مداخلات روان شناختی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مولد ، سلامت روان ، هویت روان شناختی ، روان شناسی ، دیجیتال ، اضطراب فناوری