واکاوی معنای «نصر» و «فتح» در آیه «اذا جاء نصر الله و الفتح» با تکیه بر آرای لغت پژوهان و بازتاب آن در ترجمه های فارسی

معنای واژگان «نصر» و «فتح» در آیه «اذا جاء نصر الله والفتح همواره مورد بحث لغت پژوهان بوده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و بررسی آرای لغویان، شاخص از خلیل بن احمد تا مصطفوی، نشان می دهد که سنت لغت نویسی عربی حرکتی تدریجی از گردآوری معانی پراکنده به سوی کشف هسته معنایی واحد داشته است. یافته ها حاکی از آن است که ماده «نصر» در اصل بر مفهوم «یاری» دلالت دارد و معانی فرعی مانند باران و عطا، مصادیق گوناگون همین یاری واحدند. همچنین «فتح» بنیادا به معنای «گشودگی و رفع مانع» است و همه کاربردهای مادی و معنوی آن از همین هسته مفهومی برمی خیزد. در گام پایانی تحلیل ترجمه های فارسی آیه آشکار می سازد که اغلب مترجمان «فتح» را به مصداق پیروزی فروکاسته اند. این پژوهش بر ضرورت پیوند استوارتر میان لغت پژوهی و ترجمه قرآن تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

نصر ، فتح ، سوره نصر ، ترجمه ، قرآن ، لغت پژوهی عربی ، اصل معنایی