مبانی فقهی حقوق بشر و انعکاس آن در حقوق شهروندی جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر تحلیل تطبیقی اسناد بین المللی

بحث نسبت میان حقوق بشر و فقه اسلامی از مهم ترین مباحث نظری در حقوق عمومی معاصر است. این مقاله با هدف تبیین مبانی فقهی حقوق بشر در اندیشه اسلامی و بررسی انعکاس آن در حقوق شهروندی جمهوری اسلامی ایران به تحلیل تطبیقی این مبانی با اسناد بین المللی حقوق بشر می پردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که آیا می توان از درون فقه شیعه امامیه نظامی منسجم از حقوق بنیادین انسان استخراج کرد که با استانداردهای بین المللی حقوق بشر هم پوشانی داشته باشد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای است و چارچوب نظری آن بر کرامت انسانی، حقوق طبیعی و مقاصد شریعت استوار است. یافته ها نشان می دهد اصولی چون کرامت ذاتی، انسان، عدالت، آزادی مسئولانه، اصل برائت، منع ضرر و قاعده نفی سبیل ظرفیت فقهی مهمی برای حمایت از حقوق بشر فراهم می کنند و بخشی از آنها در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بازتاب یافته است. در عین حال در برخی حوزه ها تفاوت هایی میان فقه سنتی و اسناد بین المللی مشاهده می شود. نتیجه پژوهش حاکی از امکان گفت وگوی تفسیری و همگرایی نسبی میان فقه اسلامی و حقوق بشر بین المللی است.

کلیدواژه ها:

حقوق بشر ، فقه شیعه ، کرامت انسانی ، حقوق شهروندی ، قانون اساسی ، تحلیل تطبیقی