از «پنجره فرصت» تا «بازیگران وتوکننده»: تحلیل اسنادی شکاف میان خط مشی کاغذی و واقعیت اجرا در سیاست گذاری آموزشی ایران

شکاف میان خط مشی کاغذی و واقعیت اجرا یکی از چالش های مزمن نظام سیاست گذاری آموزشی ایران است. این مقاله با هدف تبیین، عوامل، مکانیسم ها و راهکارهای کاهش این شکاف از چارچوب نظری ترکیبی (مدل جریان های چندگانه کینگدان، نظریه بازیگران و تو کننده، تمایز سیاست واقعی نمادین ادلمن) و روش تحلیل اسنادی استفاده کرده است. سه مطالعه موردی رتبه بندی معلمان، تاثیر قطعی معدل در کنکور، و خرید خدمات آموزشی نشان می دهند که شکاف اجرا در ایران پدیده ای سیستماتیک، چندبعدی و مزمن است. یافته ها حاکی از آن است که مرز میان سیاست واقعی و نمادین در عمل سیال است و سه عامل اصلی تخصیص ناکافی منابع، فقدان پاسخگویی شفاف و قدرت بالای وتوکننده ها به تبدیل سیاست های واقعی به نمادین منجر می شود. همچنین وتوکننده ها در ایران اغلب غیررسمی و پنهان هستند و ابزار اصلی آنان تاخیر و تحریف است، نه رد صریح. سکوت استراتژیک در دو شکل فرار از تصمیم گیری و ضعف ساختاری نقشی محوری در تداوم شکاف اجرا دارد. در نهایت مدل فرآیندی چهار مرحله ای (طراحی، نهادی، رفتاری، پیامد) و پیشنهادهای سیاستی در سه سطح کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

شکاف اجرا ، خط مشی کاغذی ، بازیگران و توکننده ، سیاست نمادین ، سکوت استراتژیک ، سیاست گذاری آموزشی ایران