بررسی آیه ۱۲ سوره حجرات

آیه دوازدهم سوره حجرات از جمله آیات بنیادین قرآن کریم در حوزه اخلاق اجتماعی است که با نهی از سه رفتار مخرب یعنی سوءظن، تجسس و غیبت به حفظ کرامت انسانی و انسجام جامعه ایمانی می پردازد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی به بررسی مفاهیم و دلالت های تفسیری این آیه بر اساس دیدگاه مفسران برجسته شیعه و اهل سنت می پردازد. در این راستا ابتدا واژگان کلیدی آیه از منظر لغوی بررسی شده و سپس دیدگاه های تفسیری دو مذهب اسلامی با یکدیگر مقایسه گردیده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مفسران شیعه و اهل سنت در اصل حرمت سوءظن، تجسس و غیبت اتفاق نظر دارند و اختلاف دیدگاه ها بیشتر ناظر به تبیین مصادیق و حدود این مفاهیم، است نه اصل حکم شرعی آنها. همچنین تحلیل ساختار آیه بیانگر آن است که قرآن کریم با رویکردی تربیتی اصلاح جامعه را از اصلاح اندیشه آغاز کرده و با اصلاح رفتارهای پنهان و آشکار تکمیل می کند. نتیجه پژوهش نشان می دهد که آیه ۱۲ سوره حجرات منشوری جامع از اخلاق اجتماعی در اسلام ارائه می دهد که ظرفیت بالایی برای تبیین و حل چالش های اخلاقی جوامع معاصر دارد.

کلیدواژه ها:

آیه ۱۲ سوره حجرات ، اخلاق ، اجتماعی ، سوءظن ، تجسس ، غیبت ، حریم خصوصی ، کرامت انسانی