ارائه چارچوبی برای ارتقای کیفیت زیست شهری در مجتمع های مسکونی بلند مرتبه از طریق طراحی معماری پایدار

رشد سریع شهرنشینی و افزایش تراکم جمعیتی در کلان شهرها توسعه عمودی و ساخت مجتمع های مسکونی بلندمرتبه را به یکی از مهم ترین راهبردهای تامین مسکن در شهرهای معاصر تبدیل کرده است. با وجود مزایای اقتصادی و کالبدی این الگوی توسعه بسیاری از مجتمع های مسکونی بلندمرتبه به دلیل بی توجهی به ابعاد انسانی و اجتماعی، طراحی با چالش هایی همچون کاهش تعاملات اجتماعی، افت رضایت سکونتی، ضعف حس تعلق به مکان و کاهش کیفیت محیط زندگی مواجه هستند. در این میان مفهوم کیفیت زیست شهری به عنوان یکی از شاخص های اساسی ارزیابی محیط های مسکونی توجه پژوهشگران حوزه معماری و شهرسازی را به خود جلب کرده است. از سوی دیگر معماری پایدار با تاکید بر هم زمانی ملاحظات زیست محیطی، اجتماعی و عملکردی ظرفیت مناسبی برای ارتقای کیفیت محیط های سکونتی در مجتمع های بلندمرتبه فراهم می سازد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی شاخص های موثر بر کیفیت زیست شهری در مجتمع های مسکونی بلندمرتبه و تبیین نقش معماری پایدار در ارتقای این شاخص ها انجام شده است. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی تحلیلی بوده و با رویکردی کیفی انجام شده است. گردآوری داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی مقالات علمی، کتاب های تخصصی و اسناد معتبر بین المللی صورت گرفته و تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام شده است. در فرایند تحلیل، مفاهیم، شاخص های مرتبط با کیفیت زیست شهری استخراج، طبقه بندی و با اصول معماری پایدار تطبیق داده شدند. نتایج پژوهش نشان می دهد که کیفیت زیست شهری در مجتمع های مسکونی بلندمرتبه تحت تاثیر پنج بعد اصلی شامل کیفیت محیطی، تعاملات اجتماعی، کارایی عملکردی، ایمنی و امنیت و فضاهای باز و سبز قرار دارد. همچنین یافته ها بیانگر آن است که راهبردهای معماری پایدار نظیر طراحی اقلیمی، بهره گیری از نور و تهویه طبیعی، ایجاد فضاهای سبز، توجه به مقیاس انسانی و طراحی فضاهای عمومی و نیمه عمومی می توانند نقش موثری در ارتقای این شاخص ها ایفا کنند. بر این اساس پژوهش حاضر چارچوبی مفهومی ارائه می دهد که در آن شاخص های کیفیت زیست شهری با اصول معماری پایدار در فرایند طراحی مجتمع های مسکونی بلندمرتبه تلفیق شده اند. این چارچوب می تواند به عنوان مبنایی نظری برای طراحان، معماران و برنامه ریزان شهری در توسعه الگوهای مسکن پایدار و انسان محور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

کیفیت زیست ، شهری ، مجتمع مسکونی بلند مرتبه ، معماری پایدار ، طراحی مسکن ، شهری ، محیط مسکونی