کاربرد هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) در آینده برنامه ریزی شهری مرور نظام مند

هدف هوش مصنوعی به عنوان یکی از فناوری های تحول آفرین نقش فزاینده ای در ارتقای کیفیت برنامه ریزی شهری، توسعه شهرهای هوشمند و تحقق اهداف توسعه پایدار ایفا می کند. با وجود گسترش سریع پژوهش ها در این حوزه، هنوز تصویر جامعی از مهم ترین حوزه های کاربرد فناوری های مورد استفاده و روندهای پژوهشی موجود ارائه نشده است. هدف این پژوهش، مرور نظام مند مطالعات مرتبط با کاربرد هوش مصنوعی در برنامه ریزی شهری و شناسایی حوزه های اصلی کاربرد، فناوری های غالب، روندهای پژوهشی و ارتباط آن ها با توسعه پایدار است. روش پژوهش این پژوهش با استفاده از روش مرور نظام مند ادبیات و بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد. پس از جست وجوی نظام مند منابع علمی در پایگاه های معتبر بین المللی ۹۱ مطالعه واجد شرایط انتخاب و با بهره گیری از تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها نتایج نشان داد که بیشترین مطالعات در حوزه تحلیل داده های شهری و پشتیبانی از تصمیم گیری (۵/۴۹ درصد)، مدیریت شهری و زیرساخت ها (۲۰/۹ درصد)، مدیریت محیط زیست و بحران های شهری (۱۵/۴ درصد) و پایش شهری و کنترل توسعه (۱۴/۲ درصد) متمرکز بوده اند. یادگیری ماشین با حضور در ۸۴ درصد مطالعات رایج ترین فناوری هوش مصنوعی محسوب می شود و پس از آن یادگیری عمیق و شبکه های عصبی مصنوعی قرار دارند، همچنین حدود ۷۸ درصد مطالعات در چارچوب شهر هوشمند انجام شده و بیشترین همپوشانی آن ها با هدف یازدهم توسعه پایدار یعنی «شهرها و جوامع پایدار» مشاهده شد. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی با ارتقای تحلیل کلان داده های شهری، بهبود پیش بینی، شبیه سازی و پشتیبانی از تصمیم گیری ظرفیت قابل توجهی برای افزایش کارایی برنامه ریزی شهری و مدیریت توسعه پایدار دارد. نتیجه گیری هوش مصنوعی می تواند به عنوان ابزاری راهبردی در برنامه ریزی و حکمرانی شهری، کیفیت تصمیم گیری، بهره وری مدیریت شهری و تحقق توسعه هوشمند و پایدار را ارتقا دهد. با این حال توسعه زیرساخت های داده، ارتقای ظرفیت های سازمانی، توجه به ملاحظات اخلاقی و حقوقی و حرکت از پژوهش های نظری به کاربردهای عملی از مهم ترین الزامات بهره برداری موثر از این فناوری در آینده محسوب می شوند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، برنامه ریزی شهری ، شهر هوشمند ، توسعه پایدار ، مرور نظام مند ، یادگیری ماشین