الگوی مشاوره ای مدیریت ناکامی تحصیلی در دانش آموزان ابتدایی

ناکامی تحصیلی یکی از تجربه های اجتناب ناپذیر دوران مدرسه است، اما نحوه مواجهه دانش آموز با آن می تواند پیامدهایی متفاوت برای انگیزش، خودکارآمدی، مشارکت تحصیلی و سازگاری مدرسه ای ایجاد کند. مسئله اصلی زمانی شکل می گیرد که دانش آموز یک نمره پایین، اشتباه در انجام تکلیف یا ناتوانی در حل یک مسئله را به نشانه ناتوانی شخصی تعبیر کرده و در نتیجه به اجتناب، اهمال کاری، کاهش تلاش یا احساس درماندگی روی آورد. هدف مقاله حاضر، طراحی یک الگوی مشاوره ای کاربردی برای مدیریت ناکامی تحصیلی در دانش آموزان دوره ابتدایی است. پژوهش حاضر از نوع تحلیلی اسنادی و با رویکرد طراحی الگو انجام شده است. برای تدوین الگو، یافته های پژوهش های مرتبط با تحمل شکست تحصیلی، خودکارآمدی، تاب آوری، تنظیم هیجان، خودتنظیمی و شیوه های مقابله با ناکامی بررسی و مولفه های مشترک آنها استخراج و تلفیق شد. یافته های تحلیلی نشان داد که مدیریت سازنده ناکامی نیازمند مداخله هم زمان در سه سطح شناختی، هیجانی و رفتاری است و حمایت معلم و خانواده می تواند فرایند مقابله سازنده را تقویت کند. بر این اساس، الگوی پیشنهادی در هفت مرحله شامل «شناسایی ناکامی، آرام سازی هیجانی، بازتعریف شکست، تحلیل علت، انتخاب راهبرد، اقدام اصلاحی و بازخورد و پیگیری» طراحی شد. این الگو می تواند به عنوان چارچوبی برای مشاوران، معلمان و والدین در مواجهه با ناکامی های تحصیلی روزمره دانش آموزان ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به ماهیت تحلیلی مقاله، اجرای میدانی و اثربخشی تجربی الگو نیازمند پژوهش های آینده است