الگوی سواد انتقادی هوش مصنوعی برای دانش آموزان ابتدایی

گسترش سریع ابزارهای هوش مصنوعی، شیوه دسترسی کودکان به اطلاعات و انجام فعالیت های یادگیری را دستخوش تغییر کرده است. در چنین شرایطی، صرف آشنایی دانش آموزان با نحوه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی کافی نیست؛ زیرا پاسخ های تولیدشده توسط این فناوری ممکن است ناقص، نادرست، جانبدارانه یا نامتناسب با نیاز یادگیرنده باشند. ازاین رو، هدف مقاله حاضر طراحی یک الگوی کاربردی برای پرورش سواد انتقادی هوش مصنوعی در دانش آموزان دوره ابتدایی است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، مروری تحلیلی با رویکرد طراحی الگو است. برای تدوین الگو، پژوهش های مرتبط با سواد هوش مصنوعی، آموزش ابتدایی، یادگیری مبتنی بر هوش مصنوعی، تفکر انتقادی و ملاحظات اخلاقی بررسی و مولفه های قابل استفاده برای دوره ابتدایی تحلیل شد. یافته های تحلیلی نشان دادند که سواد هوش مصنوعی در دوره ابتدایی باید فراتر از مهارت کار با ابزار باشد و مولفه هایی مانند شناخت مقدماتی هوش مصنوعی، پرسشگری، ارزیابی اعتبار پاسخ، مقایسه اطلاعات، تشخیص خطا، توجه به منبع، حفظ حریم خصوصی و تصمیم گیری مسئولانه را دربرگیرد. بر این اساس، الگوی پیشنهادی «سواد انتقادی هوش مصنوعی» در شش مرحله شامل آگاهی، پرسشگری، دریافت، بررسی، داوری و بازاندیشی طراحی شد. در این الگو، هوش مصنوعی جایگزین معلم یا تفکر دانش آموز نیست، بلکه به عنوان موضوع یادگیری و ابزار گفت وگوی آموزشی مورد استفاده قرار می گیرد. الگو می تواند مبنایی برای طراحی فعالیت های کلاسی، آموزش سواد دیجیتال و آماده سازی دانش آموزان ابتدایی برای مواجهه مسئولانه با اطلاعات تولیدشده توسط هوش مصنوعی باشد. اعتبارسنجی و آزمون تجربی الگو به عنوان مرحله ای برای پژوهش های آینده پیشنهاد می شود