بررسی نقش هوش مصنوعی در دستیابی به اهداف توسعه پایدار با تاکید بر هدف پانزدهم

هوش مصنوعی (AI) اکنون مجموعه ای از فناوری های داده محور است که می تواند شیوه پایش، مدل سازی و مدیریت چالش های پیچیده پایداری را دگرگون کند. با آن که پژوهش های بسیاری به نقش AI در تحقق اهداف توسعه پایدار سازمان ملل (SDG) پرداخته اند، اما سنتزهای نظام مند متمرکز بر هدف ۱۵ - حیات در خشکی هنوز اندک هستند. این پژوهش مروری نشان می دهد که چگونه هوش مصنوعی پیشرفته - شامل یادگیری ماشین، یادگیری عمیق، تحلیل تصاویر ماهواره ای، حسگرهای خودران و سامانه های پشتیبان تصمیم - دوازده زیرهدف ۱۵ SDG را پیش می برد. با به کارگیری روش ترکیبی روایت نظام مند و پوشش دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵، ۲٬۳۶۱ منبع غربال و ۲۱۲ مطالعه تجربی و گزارش سیاستی تحلیل شد. نتایج نشان می دهد AI بیشترین اثر را بر زیرهدف های ۱۵/۱ حفاظت زیست بوم های زمینی و ۱۵/۲ مدیریت پایدار جنگل ها به واسطه نقشه برداری پوشش زمین با تفکیک پذیری بالا، هشدارهای تقریبا آنی جنگل زدایی و برآورد زیست توده دارد. کاربردهای نوظهوری مانند شناسایی صوتی گونه ها، متابارکدینگ DNA و گشت های ضد شکار پیش بینی شده زیرهدف های ۱۵/۴ و ۱۵/۷ را پشتیبانی می کند. هرچند شواهد درباره پیامدهای تنوع زیستی پایین دست هنوز محدود است. موانع مشترک شامل فقر داده در جنوب جهانی، انتقال پذیری مدل ها، سوگیری الگوریتمی و کاستی های حکمرانی است. نتایج نشان می دهد که هوش مصنوعی مسئولانه - مبتنی بر طراحی مشارکتی، توضیح پذیری و محاسبات سبز - می تواند پیشرفت به سوی ۱۵ SDG را تسریع کند، مشروط بر آن که با توانمندسازی فراگیر و مقررات متناسب همراه شود. در پایان دستور کار پژوهشی پنج گانه ای برای همسوسازی مسیرهای نوآوری AI با تاب آوری زیست بوم های زمینی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، اهداف توسعه پایدار (SDG) ، هدف ۱۵ ، تنوع زیستی و مدیریت پایدار جنگل ها ، سنجش از دور و داده های زمین ، حفاظت