تخمین تغییرات ذخیره آب زیرزمینی با استفاده از ماهواره GRACE مطالعه موردی آبخوان سرخون استان هرمزگان

پایش و مدیریت منابع آب زیرزمینی در مناطق خشک و نیمه خشک به ویژه در کشورهای خاورمیانه مانند ایران یکی از چالش های اصلی در مسیر برنامه ریزی پایدار منابع آبی به شمار می آید. ماهواره های GRACE و GRACE FOLLOW-ON (GFO) قادرند تغییرات کل ذخایر آب Total Water Storage (TWS) را با دقت مکانی ۰/۲۵ درجه ثبت کنند. در این پژوهش تغییرات ذخایر آب زیرزمینی آبخوان سرخون استان هرمزگان در بازه زمانی آوریل ۲۰۰۲ تا دسامبر ۲۰۲۱ با بهره گیری از داده های ماهواره GFO مورد ارزیابی قرار گرفته شد. برای استخراج مولفه های هیدرولوژی نظیر رطوبت خاک، رواناب و برگاب از داده های مدل جهانی GLDAS استفاده شد. با استفاده از داده های TWS، تغییرات آب زیرزمینی به صورت ماهانه و در مقیاس مکانی ۰/۲۵ درجه محاسبه شد. به منظور اعتبارسنجی نتایج، داده های به دست آمده با اطلاعات مشاهداتی سطح آب چاه های پیزومتری منطقه مورد بررسی مقایسه شده است. نتایج نشان دهنده آن است که طی سال های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ ذخایر آب زیرزمینی روند افزایشی داشته اند اما با کاهش میزان بارندگی در ادامه دوره این روند نیز با کاهش چشمگیری مواجه شد. همچنین آزمون همبستگی اسپیرمن ضریب همبستگی ۰/۸۵ را بین داده های ماهواره ای و داده های مشاهداتی بیانگر وجود رابطه معنادار بین این دو مجموعه داده است. علاوه بر این تحلیل داده های GLDAS حاکی از پایین بودن سطح رطوبت خاک و برگاب در منطقه بود. بنابراین می توان نتیجه گرفت که تغییرات مشاهده شده در TWS که از داده های ماهواره GFO حاصل شده است، به طور عمده ناشی از تغییرات ذخایر آب زیرزمینی در این منطقه خشک و نیمه خشک در جنوب ایران است.

کلیدواژه ها:

ذخیره کل ، آب ، زمین مدل جهانی زمین ، سنجش از دور