اثر نسبت های مختلف کود نیتروژن و کمپوست بقایای نیشکر بر برخی صفات فیزیولوژیک آفتابگردان تحت شرایط کم آبیاری

تنش کم آبیاری از مهم ترین عوامل محدودکننده تولید آفتابگردان در مناطق خشک است. این پژوهش با هدف ارزیابی تاثیر مدیریت تلفیقی نیتروژن و کمپوست بقایای نیشکر بر شاخص های فیزیولوژیک آفتابگردان تحت شرایط کم آبیاری در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان (۱۴۰۳-۱۴۰۴) اجرا شد. آزمایش در قالب طرح اسپلیت پلات (طرح پایه بلوک های کامل تصادفی) با چهار تکرار انجام گرفت. عوامل آزمایشی شامل سه روش آبیاری: شاهد، یک ردیف در میان ثابت و متناوب در کرت های اصلی و شش سطح کودی شامل ترکیب های مختلف نیتروژن شیمیایی و کمپوست نیشکر از ۰ تا ۵۰ تن در هکتار در کرت های فرعی بودند. شاخص های مورد ارزیابی شامل عدد اسید، دمای کانوپی، رطوبت نسبی برگ و نشت الکترولیت ها بود. نتایج نشان داد که تنش کم آبیاری موجب کاهش معنی دار شاخص سبزینگی (عدد اسپد) و رطوبت نسبی برگ و افزایش دمای کانوپی و نشت الکترولیت ها گردید؛ به طوری که بیشترین دمای کانوپی (۱۴.۱۳) درجه سانتی گراد و بالاترین میزان نشت یونی (۳۶.۸۸) درصد در تیمار آبیاری یک ردیف در میان ثابت مشاهده شد. کاربرد کمپوست بقایای نیشکر تاثیر مثبتی بر بهبود وضعیت آبی گیاه داشت؛ به طوری که بیشترین رطوبت نسبی برگ ۱۲.۷۶ درصد از تیمار آبیاری کامل همراه با ۵۰ تن در هکتار کمپوست حاصل شد. افزایش نشت یونی و کاهش شاخص سبزینگی در تیمارهای تنش زا نشان دهنده آسیب به غشای سلولی و کاهش ظرفیت فتوسنتزی است. یافته ها نشان می دهد که کاربرد تلفیقی کودهای آلی و نیتروژن شیمیایی می تواند با بهبود وضعیت آبی و تقویت پاسخ های فیزیولوژیک اثرات سوء تنش خشکی را در کشت آفتابگردان تعدیل نموده و به پایداری تولید کمک نماید.

کلیدواژه ها:

تنش خشکی ، کمپوست ، نیشکر ، نشت الکترولیت ، دمای کانوپی ، آفتابگردان