گذار به اقتصاد فضایی نوین پایدار: ارائه چارچوب یکپارچه اقتصاد دایره ای انسان محور مبتنی بر صنعت ۵.۰ برای تولید ماهواره های کوچک

گذار از اقتصاد فضایی دولت محور به اقتصاد فضایی نوین، با ویژگی هایی نظیر مشارکت گسترده بخش خصوصی، توسعه ماهواره های کوچک و افزایش سرعت نوآوری، فرصت های جدیدی را برای صنعت فضایی ایجاد کرده است. با این حال، این تحول چالش هایی را نیز در زمینه مصرف منابع، پایداری تولید و حفظ نقش موثر نیروی انسانی به همراه داشته است. در این میان، نبود یک رویکرد یکپارچه برای تبیین ارتباط میان ابعاد اقتصادی، زیست محیطی، فناورانه و انسانی، یکی از شکاف های مهم در ادبیات این حوزه محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف پاسخ به این شکاف، چارچوبی مفهومی برای تولید پایدار انسان محور ماهواره های کوچک ارائه می دهد که در آن اصول اقتصاد دایره ای، فناوری های صنعت ۵.۰ و ملاحظات انسانی در قالب یک ساختار یکپارچه تلفیق شده اند. روش پژوهش مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات و تحلیل تطبیقی مفاهیم و شواهد تجربی منتشرشده در حوزه تولید ماهواره های کوچک است. چارچوب پیشنهادی از پنج لایه شامل فرایندهای تولید، تعامل انسان و فناوری، فناوری های صنعت ۵.۰، راهبردهای اقتصاد دایره ای و پیامدهای پایداری تشکیل شده است. در این چارچوب، فناوری هایی نظیر دوقلوی دیجیتال، واقعیت افزوده و سامانه های تصمیم یار هوشمند به عنوان ابزارهای توانمندساز در نظر گرفته می شوند که ضمن حفظ نقش محوری انسان در تصمیم گیری، می توانند به بهبود مدیریت منابع، کاهش خطاهای عملیاتی و ارتقای کارایی فرایندهای تولید کمک کنند. تحلیل ادبیات و شواهد تجربی موجود نشان می دهد که بسیاری از چالش های تولید ماهواره های کوچک در نقطه تلاقی میان انسان، فناوری و فرایندهای عملیاتی شکل می گیرند. از این رو، دستیابی به تولید پایدار مستلزم رویکردی است که این ابعاد را به صورت هم زمان در نظر بگیرد. چارچوب پیشنهادی با فراهم کردن چنین نگاهی، می تواند مبنایی برای توسعه و ارزیابی راهکارهای آینده در حوزه تولید پایدار سامانه های فضایی باشد.

کلیدواژه ها:

اقتصاد فضایی نوین ، اقتصاد دایره ای ، صنعت ۵.۰ ، تولید انسان محور ، ماهواره های کوچک ، تولید پایدار