نقش ابوعلی بلعمی در گسترش زبان فارسی در ایران

امید کفاشی کارشناس ارشد تاریخ دانشگاه ارومیه و معلم تاریخ چکیده تحول زبان فارسی دری از مرحله گویش های محلی به جایگاه زبان رسمی، اداری و فرهنگی در سده های سوم و چهارم هجری، یکی از مهم ترین رخدادهای تاریخی فرهنگی ایران پس از اسلام است. در این میان، نقش نخبگان دیوانسالار ایرانی در دربار سامانیان اهمیت بنای دارد. ابوعلی محمد بن محمد بلعمی، وزیر دانشمند سامانی، با ترجمه و بازنویسی اثر عظیم تاریخ الرسل و الملوک تالیف محمد بن جریر طبری، نخستین متن منسجم و گسترده تاریخی را به زبان فارسی پدید آورد. این اقدام صرفا ترجمه ای ادبی نبود، بلکه کنش سیاسی فرهنگی در جهت تثبیت هویت ایرانی و ارتقای زبان فارسی به مرتبه زبان علم و تاریخ نگاری بود. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و بر اساس منابع تاریخی و زبان شناختی، نشان می دهد که بلعمی از طریق ساده سازی نثر، حذف ساختار اسنادی عربی، بومی سازی روایات و تقویت واژگان فارسی، سهمی تعیین کننده در تثبیت نثر فارسی و گسترش آن در ایران داشت.

کلیدواژه ها:

بلعمی ، سامانیان ، نثر فارسی ، تاریخ نگاری ، هویت ایرانی ، ترجمه فرهنگی