نقد فمینیستی تصویر زن در اشعار مریم جعفری آذرمانی

پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد نقد فمینیستی، تصویر زن را در چهار شعر گزینش شده از دفتر زنان دل شده اثر مریم جعفری آذرمانی بررسی می کند. مسئله اصلی این است که زن در این اشعار چگونه بازنمایی می شود و این بازنمایی چه نسبتی با مولفه های محوری نقد فمینیستی، از جمله سوژگی زنانه، بازنمایی، بدن، صدا و مناسبات قدرت دارد. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر خوانش متن محور و تحلیل تفسیری–گفتمانی است و اشعار به صورت هدفمند، بر اساس ظرفیت برجسته سازی تجربه و زبان زنانه انتخاب شده اند. یافته ها نشان می دهد زن در این شعرها غالبا از جایگاه ابژه ای عاطفی و کلیشه ای فاصله می گیرد و در مقام سوژه ای تاریخی، آگاه و معناساز ظاهر می شود: از یک سو با بازاندیشی در زبان عاشقانه و نقد فرسودگی بیان تغزلی، امکان بازتعریف تجربه زنانه را فراهم می کند و از سوی دیگر با مسئله مند کردن نگاه و سازوکارهای بازنمایی، به افشای حذف صدا و محدودسازی گفتار زنانه می رسد. همچنین بدن و حافظه در مقام میدان های فرهنگی معناپردازی برجسته می شوند و عشق از سطح امر خصوصی به سطح دلالت های فرهنگی و گفتمانی ارتقا می یابد. در مجموع، نتایج نشان می دهد شعر آذرمانی، بی آنکه به شعارهای ایدئولوژیک فروکاسته شود، ظرفیت بالایی برای خوانش فمینیستی دارد و نمونه ای قابل اعتنا از صورت بندی آگاهی جنسیتی و نقد گفتمان مردسالار در شعر معاصر فارسی به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

نقد فمینیستی ، تصویر زن ، شعر معاصر ، مریم جعفری آذرمانی ، بازنمایی جنسیت