تحول آفرینی دودمان تیموری در عرصه فرهنگ و عمران از منظر جغرافی دانان و سفرنامه نویسان در آستان قدس

تیموریان (۷۷۱-۹۱۱قمری) بیش از یک قرن، بر نواحی بسیاری وسیعی همچون؛ ایران کنونی، افغانستان، ماوراءالنهر، عراق و غرب آسیا حکمرانی نمودند. دودمان تیموریان خدمات فراوانی از منظر جغرافی دانان و سفرنامه نویسان به آستان قدس عرضه داشته اند. از مهمترین کارکرد ایشان بسط مدیریت کلان اداری، و در سایه این مدیریت، تحول آفرینی در ارائه خدمات فرهنگی، همانند؛ توسعه وقف و در مدار کارکرد وقف، توسعه گستره عمرانی در حریم و حرم مطهر رضوی همچون؛ توسعه بارگاه رضوی، ساخت رواق های عبادی، دارالسیاده، دارالحفاظ و در جانب قبله حرم مطهر امام رضا علیه السلام، ساخت و بنای اولین مسجد جامع گوهرشاد را می توان ذکر نمود. خدمات ارزنده تیموریان در آستان قدس، مرهون مدیریتی کلان است که می توان آن را سنگ بنای مدیریت فرهنگی و عمرانی و هویت بخشی به این مجموعه در اعصار بعدی باید دانست. روش تحقیق در این پژوهش به صورت کیفی با رویکرد توصیفی مبتنی بر گزارش های برگرفته شده از منابع و اسناد جغرافی دانان و گزارش سفرنامه ها می باشد. سوال اینکه: بنا بر گزارش جغرافی دانان کلاسیک و سفرنامه نویسان، مدیریت دودمان تیموریان چه تحولی در ساختار فرهنگی و معماری آستان قدس ایجاد نمود؟ در پاسخ، تیموریان با برنامه ریزی دقیق و منظم، همراه با به کارگیری قدرت و ثروت، در ورای ترویج شعائر اسلامی، و تنظیم و تنسیق امور اداری، فرهنگ اسلامی را در غالب ساخت ابنیه با کارکرد عبادی در جوانب آستان اقدس رضوی به ارمغان آوردند. ره آورد این مدیریت کلان طی قرون بعدی، اعتلای کارکرد فرهنگی و عمرانی در تشکیلات صفویان و قاجار در اعصار بعدی می باشد.

کلیدواژه ها:

آستان قدس ، حرم امام رضا(ع) ، تیموریان ، سفرنامه نویسان ، جغرافی نویسان