وضعیت تمدنی همدان از ورود اسلام تا حمله مغول

پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی به واکاوی کارکرد تاریخی همدان در سپهر تمدنی ایران دوران اسلامی می پردازد. مساله اصلی این نوشتار، تبیین چگونگی برهم کنش میان نهادهای علمی-دینی و ساختارهای شهری در همدان با جریان های کلان تمدن ساز است. با تمرکز بر بازه زمانی پیش و پس از یورش مغول، این مقاله فرضیه «زوال مطلق در پی بحران های کلان» را به چالش می کشد. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه هجوم مغول، گسستی عمیق در استمرار تولید علم و دانش و شبکه های نخبگانی منطقه ایجاد کرد، اما ماهیت نهادینه شده ی فرهنگ اسلامی در همدان، نوعی «تاب آوری تمدنی» را پدید آورد که مانع از فروپاشی کامل ساختار هویتی شهر گردید. در نهایت، این مقاله استدلال می کند که همدان در این گذارهای تاریخی، نه یک کنشگر منفعل، که یک مرکز بازتولید هویت در پیوند با جریان های فکری اسلامی بوده است.

کلیدواژه ها:

اسلام ، تمدن ، علم و دانش ، مغول ، همدان