خوانشی بوم نقدانه از داستان کوتاه «و ما از گل آفریده شدیم» به قلم ایزابل آلنده

نقد بوم گرا یکی از رویکردهای ادبیات تطبیقی است که به مطالعات بین رشته ای توجه ویژه ای دارد و به ارتباط متقابل محیط زیست و ادبیات می پردازد و همزمان، کیفیت انعکاس محیط زیست را در اثر ادبی مورد توجه قرار می دهد. داستان کوتاه «و ما از گل آفریده شدیم» (۱۹۸۹) به قلم ایزابل آلنده، نویسنده شیلیایی، بستری را فراهم می کند که از منظر این رویکرد سرشار از معناست. نقد بوم گرای مادی، طبیعت را به مثابه حضوری فعال در پیشبرد عنصر روایت نشان می دهد و نه صرفا پس زمینه ای برای کنش انسانی. بدین سان، طبیعت در داستان آلنده هم صرفا پس زمینه نیست، بلکه در قالب «دیگری» نیرویی کنشمند است که شکنندگی نظام های انسانی را آشکار می کند و غرور انسان محورانه را به چالش می کشد. نویسنده در این اثر یک خیال پردازی بوم شناختی متمایز ارائه می دهد که بر مادیت و کنش زمین شناختی استوار بوده و همزمان، ویرانی زیست محیطی را به ستم تاریخی و جنسیتی پیوند می زند. وال پلامود با نقد دوگانه انگاری های سلسله مراتبی مرد/زن و فرهنگ/طبیعت نشان می دهد چگونه «منطق سلطه» همزمان به سرکوب زنان و تخریب محیط زیست می انجامد و راب نیکسون نیز با مفهوم «خشونت کند» به ما این امکان را می دهد تا اشکال تدریجی و ساختارهای ویرانی زیست محیطی را در بسترهای پسااستعماری و در ارتباط با گروه های حاشیه ای ردیابی کنیم، افشاگری که آلنده در قالب داستان به شکل هنرمندانه ای انجام می دهد. روایت وی محیط غیرانسانی را بازنمایی، نظام های سلسله مراتبی را افشا، و جهان بینی انسان محور را به چالش می کشد و همزمان و به طور ضمنی، پیوند خشونت علیه طبیعت و بدن های حاشیه ای، به ویژه بدن زن، را آشکار می سازد.

کلیدواژه ها:

نقد بوم گرا ، بوم فمینیسم ، خشونت کند ، گروه های حاشیه ای ، زنان