قافیه و عیب های آن در غزل های سیف فرغانی

سیف فرغانی از شاعران قرن ۷ ه. ق و هم عصر با سعدی شیرازی است. از ویژگی های شایان توجه در غزل های سیف فرغانی، قافیه و شیوه هنری او در سرودن غزل است. همین امر سبب شده است که غزل او از نظر شکل ظاهر در برخی موارد در مقایسه با سایر غزل سرایان قرن ۷ ه. ق تفاوت داشته باشد. در این پژوهش با استفاده از شیوه توصیفی-تحلیلی، مسئله قافیه و عیب های آن در غزل های سیف فرغانی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج یافته ها حاکی از آن است که سادگی کلام و گرایش به قافیه های آسان و روان برخلاف قصیده های او، بارزترین ویژگی سبکی او به شمار می آید و کاربرد قافیه های گوناگون در غزل هایش، نشان از تسلط، توانمندی و ذهن نوگرای این شاعر دارد. هم خوانی واژگان قافیه با معنا و مضمون اصلی غزل نیز از جمله ویژگی های برجسته سبکی اوست. سیف فرغانی، در غزل های خود از عیب های قافیه نظیر اقوا، اکفا، سناد، ایطا و شایگان استفاده کرده است که دلیل آن را می توان به غلبه پیام و عاطفه بر صورت، دایره لغت گسترده و محدودیت های زبانی دانست که سبب بی توجهی او به برخی از ظرایف قافیه در غزل هایش شده است. او در غزل هایش از انواع قافیه همچون متراکب، متدارک، متواتر و مترادف بهره گرفته و تنها از قافیه متکاوس، آن هم به دلیل سنگینی وزن پرهیز کرده است. افزون بر این، استفاده از تلمیح در واژگان قافیه، با بسامدی چشم گیر، از دیگر شاخصه های سبکی سیف فرغانی به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

سیف فرغانی ، غزل ، قافیه ، عیوب قافیه ، تلمیح در قافیه