پیش بینی امید اشتغال با شاخص های همخوانی، هویت و انسجام رغبت ها و خودکارآمدی شغلی: نقش میانجی خودکارآمدی تصمیم گیری شغلی

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش میانجی خودکارآمدی تصمیم گیری شغلی در ارتباط میان سازه های ثانویه مدل هالند، شامل هویت شغلی، انسجام نیمرخ و همخوانی نیمرخ، با امید اشتغال در میان دانش آموزان پایه نهم انجام شد. این مطالعه با طرح توصیفی–همبستگی و به روش مقطعی انجام گرفت. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه نهم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۱–۱۴۰۲ بود و نمونه ای ۴۵۵ نفره (۲۶۵ دختر و ۱۹۰ پسر) با دامنه سنی ۱۴ تا ۱۷ سال (میانگین ۵۱/۱۵ و انحراف معیار ۵۸/۰) با روش نمونه گیری در دسترس گردآوری شد. ابزارهای مورد استفاده شامل فرم فردی تریسی برای سنجش هویت شغلی، انسجام و همخوانی نیمرخ، مقیاس امید اشتغال، مقیاس خودکارآمدی تصمیم گیری شغلی و پرسشنامه جمعیت شناختی بود. اعتبار ابزارها از طریق آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی، میانگین واریانس استخراج شده (AVE) و شاخص فورنل–لارکر تایید شد. داده ها پس از بررسی مفروضات آماری و اصلاح کجی برخی متغیرها با تبدیل یئو-جانسون، با بهره گیری از نرم افزارهای SPSS-۲۶ و Smart PLS ۳ و با روش های همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و تحلیل میانجی گری مبتنی بر بوت استرپ تحلیل شدند. نتایج نشان داد هویت شغلی با خودکارآمدی تصمیم گیری شغلی و امید اشتغال رابطه مثبت و معنادار و از نظر عملی قابل توجه دارد. انسجام نیمرخ صرفا ارتباطی مثبت اما بسیار ضعیف و فاقد اهمیت عملی با امید اشتغال نشان داد و همخوانی نیمرخ با هیچ یک از متغیرهای پیامد رابطه معناداری نداشت. همچنین متغیرهای جمعیت شناختی نظیر جنسیت و وضعیت اقتصادی صرفا با برخی متغیرها همبستگی های ضعیف اما معنادار داشتند. مدل ساختاری نهایی نشان داد هویت شغلی و خودکارآمدی تصمیم گیری شغلی در مجموع ۳۴ درصد واریانس امید اشتغال را تبیین می کنند (۵۸/۰=R، ۳۴/۰=R۲، ۰۰۱/۰>p) و خودکارآمدی تصمیم گیری شغلی نقش میانجی گری جزئی و معناداری در رابطه هویت شغلی و امید اشتغال ایفا می کند (β غیرمستقیم=۲۱/۰، فاصله اطمینان ۹۵٪ [۱۶/۰، ۲۶/۰]). یافته ها اهمیت شکل گیری هویت شغلی و تقویت باور به توانمندی در تصمیم گیری شغلی را به عنوان دو مولفه کلیدی در ارتقای امید اشتغال نوجوانان برجسته می سازد و دلالت های مهمی برای برنامه های هدایت تحصیلی–شغلی و مداخلات رشد حرفه ای ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

امید اشتغال ، انسجام ، تمایز ، خودکارآمدی تصمیم گیری شغلی ، خودکارآمدی شغلی ، رغبت های شغلی ، سیاهه کروی فردی ، نظریه ی هالند ، نوجوانان ، همخوانی ، هویت