نقش هوش مصنوعی در تحول فرآیند آموزش: مرور نظام مند کاربردها، ظرفیت ها و چالش ها

هوش مصنوعی به عنوان یک فناوری تحول آفرین، به یکی از محورهای اصلی پژوهش های علوم تربیتی تبدیل شده است. این مطالعه با هدف شناسایی کاربردها، ظرفیت ها و چالش های هوش مصنوعی در تحول فرآیند آموزش، به مرور نظام مند پژوهش های پیشین پرداخته است. این پژوهش از نوع مرور نظام مند (Systematic Review) و بر اساس چارچوب PRISMA است که در پایگاه های داده معتبر (مانند اسکوپوس و ساینس دایرکت) با کلیدواژه های تخصصی در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۶ انجام شده است. فرآیند جست وجو و غربالگری منجر به شناسایی ۲۱۹ مقاله شد که در نهایت، ۱۳ مطالعه معتبر با رعایت معیارهای ورود و خروج برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. یافته ها نشان می دهد کاربردهای هوش مصنوعی شامل یادگیری شخصی سازی شده، سیستم های هوشمند، ارزیابی خودکار، تحلیل یادگیری و تولید محتوای مولد است. این فناوری ظرفیت افزایش کارایی (طبق گزارش ۸۸.۵۲٪ از دانشجویان) و ارتقای عدالت آموزشی را دارد، اما با چالش های اخلاقی (سوگیری الگوریتمی و حریم خصوصی) و آموزشی (وابستگی بیش ازحد و شکاف دیجیتال) مواجه است. نتیجه گیری می شود که هوش مصنوعی به مثابه یک «شریک شناختی» عمل می کند و بهره گیری موفق از آن مستلزم ارتقای سواد دیجیتال معلمان، تدوین چارچوب های اخلاقی توسط دولت ها و طراحی برنامه های درسی است که هوش مصنوعی را به عنوان یک «هم یادگیرنده» بپذیرند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، یادگیری شخصی سازی شده ، چالش های اخلاقی ، هم یادگیری ، مرور نظام مند